Aktywność fizyczna w pierwotnej prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego – aktualny stan wiedzy

Thomas S. Metkus i wsp – Exercise Prescription and Primary Prevention of Cardiovascular Disease LINK: Circulation 2010;121:2601

Choroba niedokrwienna serca pozostaje jedną z głównych przyczyn chorobowości i śmiertelności, a brak aktywności fizycznej jest jednym z jej modyfikowalnych czynników ryzyka. W Circulation zamieszczono artykuł będący praktycznym podejściem do zaleceń dotyczących aktywności fizycznej w prewencji pierwotnej choroby niedokrwiennej serca.

Na podstawie badań obserwacyjnych ustalono, że osoby uprawiające regularnie ćwiczenia aerobowe rzadziej zapadają na chorobę wieńcową. Istnieje tutaj związek zależny od czasu poświęcanego na aktywność fizyczną i, co warto podkreślić, nawet jedna godzina spaceru tygodniowo wiąże się z mniejszym ryzykiem choroby niedokrwiennej serca. Aktywność fizyczna wpływa pozytywnie na wiele czynników ryzyka chorób serca, w tym na występowanie cukrzycy, zaburzeń lipidowych, nadciśnienia tętniczego, otyłości oraz na palenie tytoniu i zdrowie psychospołeczne.

American Heart Association i inne towarzystwa wydały zalecenia dotyczące ćwiczeń aerobowych i treningu wytrzymałościowego u zdrowych osób między 18 a 65 rokiem życia. Zalecenia te powinny być stosowane wraz z innymi zaleceniami prozdrowotnymi, t.j. zaprzestaniem palenia tytoniu, redukcją wagi oraz umiarkowanym spożyciem alkoholu. Zdrowym osobom zaleca się co najmniej 150 min umiarkowanego lub 60 min intensywnego wysiłku fizycznego tygodniowo.

Najczęstszym niekardiologicznym czynnikiem ryzyka ćwiczeń są urazy układu mięśniowo-szkieletowego. Ryzyko to może być łagodzone poprzez stopniowe zwiększanie intensywności ćwiczeń. Większe znaczenie ma natomiast ryzyko występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych indukowanych wysiłkiem. Intensywne ćwiczenia fizyczne mogą spowodować 16,9-krotny wzrost ryzyka nagłej śmierci sercowej w czasie oraz bezpośrednio po wysiłku. Podobnie, względne ryzyko zawału serca podczas intensywnej aktywności fizycznej wzrasta 2 do 10 razy. Ryzyko to jest największe u osób prowadzących siedzący tryb życia, podejmujących nagle intensywne ćwiczenia fizyczne, u osób z wywiadem choroby układu sercowo-naczyniowego lub z objawami prodromalnymi.

Przeciwwskazania do wysiłku fizycznego obejmują: zdekompensowaną niewydolność serca, ciężką stenozę aortalną oraz niekontrolowane zaburzenia rytmu i ostre zespoły wieńcowe. Pacjenci po ostrym epizodzie wieńcowym nie powinni wykonywać intensywnych wysiłków fizycznych przez minimum tydzień od ustąpienia dolegliwości i po ustaleniu stabilnego leczenia farmakologicznego. Chorzy po zabiegach przezskórnej lub chirurgicznej rewaskularyzacji powinni rozpoczynać trening 1-2 tygodnie po niepowikłanej procedurze. 

Podsumowując, istnieją silne dowody na protekcyjne działanie aktywności fizycznej. Czynniki ryzyka treningu fizycznego mogą być redukowane poprzez odpowiednie zalecenia dotyczące rozpoczynania ćwiczeń, porady dla pacjentów oraz stopniowanie wysiłku fizycznego. Na zakończenie warto zauważyć, iż również lekarze powinni dążyć do przedstawiania własnego pozytywnego wizerunku poprzez utrzymywanie sprawności fizycznej oraz udział w programach treningowych.

Opracowane na podstawie: Circulation / 15 czerwca 2010
Ewa Kowalik

Dodaj komentarz