Bezpieczeństwo leczenia testosteronem pod znakiem zapytania – badanie TOM

Shehzad Basaria i wsp – Adverse Events Associated with Testosterone Administration LINK: N Engl J Med 2010; 363:109

U starszych mężczyzn związanemu z wiekiem spadkowi poziomu endogennego testosteronu towarzyszy zmniejszenie masy i siły mięśniowej. Wiadomo, że z kolei podawanie testosteronu zwiększa masę i siłę mięśni. Randomizowane badanie Testosterone in Older Men with Mobility Limitations (TOM), zaplanowano dla oceny bezpieczeństwa leczenia i wpływu testosteronu na sprawność fizyczną starszych mężczyzn z ograniczoną zdolnością poruszania się i niskimi poziomami testosteronu (100-350 ng/dL).

W grudniu 2009 roku komitet monitorujący bezpieczeństwo badania zdecydował o jego przerwaniu ze względu na większą liczbę powikłań sercowo-naczyniowych w grupie testosteronu, w porównaniu z grupą placebo. Wyniki badania opublikowano na łamach New England Journal of Medicine.

Do momentu przerwania rekrutacji do badania włączono 209 mężczyzn w wieku średnio 74 lat – 106 chorych do grupy leczonej testosteronem (żel) i 103 do grupy otrzymującej placebo. Wyjściowe ryzyko sercowo-naczyniowe było w obu grupach stosunkowo wysokie i porównywalne (Framingham Risk Score 22% vs 21%, P=0.31).

Liczba powikłań sercowo-naczyniowych, oddechowych i dermatologicznych w trakcie obserwacji okazała sie istotnie wyższa w grupie testosteronu. Niekorzystne zdarzenia sercowo-naczyniowe wystąpiły u łącznie 23 osób leczonych  testosteronem i u 5 w grupie placebo (iloraz szans 5.8, 95% przedział ufności 2.0-16.8). Incydenty sercowo-naczyniowe wystąpiły u 4 z 14 osób z poziomami testosteronu w trakcie leczenia powyżej 1000 ng /dL , u 5 z 21 osób z poziomami testosteronu od 500 do 1000 ng/dL oraz u 7 z 46 osób z poziomami testosteronu poniżej 500 ng/dL. Jednocześnie, w porównaniu  z grupą placebo, u osób leczonych testosteronem odnotowano istotną poprawę wskaźników siły mięśniowej/sprawności fizycznej.

Komentując uzyskane wyniki autorzy pracy przypominają, że w meta-analizach wcześniejszych badań poświęconych leczeniu testosteronem nie odnotowano istotnego wzrostu ryzyka sercowo-naczyniowego (choć we wszystkich grupach wiekowych nieistotnie więcej incydentów występowało u osób leczonych testosteronem). Interpretując wyniki aktualnego badania należy uwzględnić małą liczbę zdarzeń oraz sposób ich weryfikacji (charakter zdarzeń oceniano na podstawie dokumentacji chorych), a także możliwą  rolę przypadku w występowaniu opisanych incydentów. Należy również zachować ostrożność przy wyciąganiu na podstawie wyników obecnej analizy wniosków co do skuteczności i bezpieczeństwa leczenia testosteronem innych populacji, w szczególności młodych mężczyzn z  hipogonadyzmem.

Opracowane na podstawie: NEJM / 8 lipca
Magdalena Lipczyńska