Spadek śmiertelności z powodu choroby wieńcowej – przyczyny na przykładzie Kanady

Harindra C. Wijeysundera i wsp – Association of temporal trends in risk factors and treatment uptake with coronary heart disease mortality, 1994-2005 LINK: JAMA 2010;303:1841

Jakkolwiek choroba wieńcowa (CHD) pozostaje jedną z najpowszechniejszych przyczyn zgonów w skali światowej, generując olbrzymie koszty we wszystkich systemach opieki zdrowotnej, to w ciągu ostatnich 30 lat zaznacza się wyraźny spadek śmiertelności z powodu CHD. Trend ten jest szeroko analizowany, gdyż dokładne poznanie jego przyczyn i dalszych tendencji ma olbrzymie znaczenie dla strategii ochrony zdrowia wielu państw.

Autorzy pracy opublikowanej na łamach Journal of the American Medical Association przeanalizowali trendy śmiertelności z powodu CHD wśród populacji Ontario, w latach 1994-2005. Zastosowali testowany już w innych populacjach model IMPACT, który pozwala na powiązanie danych epidemiologicznych z obserwowanym spadkiem śmiertelności. Dzięki temu można ocenić, jakie czynniki odpowiadają za obserwowane zmiany trendu śmiertelności z powodu CHD. Aby to ocenić, w modelu tym wprowadza się dane epidemiologiczne z dwóch wybranych punktów czasowych (w tym przypadku rok 1994 i 2005).

W badaniu przeanalizowano zależność pomiędzy sposobem leczenia a śmiertelnością w następujących subpopulacjach: zawał serca, ostry zespół wieńcowy, prewencja wtórna po zawale, przewlekła choroba wieńcowa, niewydolność serca oraz prewencja pierwotna w postaci leczenia hiperlipidemii i nadciśnienia. Oceniano też występowanie następujących czynników ryzyka: palenie, cukrzyca, ciśnienie skurczowe, stężenie cholesterolu, wysiłek fizyczny, otyłość.

Autorzy oszacowali, że śmiertelność z powodu CHD z uwzględnieniem wieku spadła w latach 1994-2005 o 35% (ze 191 do 125/100000 osób rocznie). Poprawa zależna od metod leczenia farmakologicznego i zabiegowego odpowiadała za 43% efektu spadku (zakres 11%-124%), przy czym największy był w tym względzie wpływ lepszego leczenia zawału serca (8%), przewlekłej choroby wieńcowej (17%) i niewydolności serca (10%).

Poprawa w zakresie występowania czynników ryzyka odpowiedzialna była za 48% obserwowanego spadku śmiertelności (zakres 28%-64%). Największe znaczenie miało obniżenie stężenia cholesterolu (23%) i skurczowego ciśnienia tętniczego (20%). W tym okresie zaszły też niekorzystne zmiany dotyczące czynników ryzyka, takich jak otyłość i częstość występowania cukrzycy. Odpowiadały one za wzrost śmiertelności odpowiednio o 6% i 2%.

Omawiając wnioski płynące z pracy, autorzy podkreślają, że odmiennie niż w poprzednich analizach, leczenie choroby niedokrwiennej serca okazało się mieć podobny wpływ na spadek śmiertelności z powodu CHD, jak zmiany profilu czynników ryzyka.

Opracowane na podstawie: JAMA / 12 maja 2010
Krzysztof Kukuła