Bisfosfoniany – korzyści/ryzyko w świetle nowych analiz

Elizabeth Shane – Evolving data about subtrochanteric fractures and bisphosphonates LINK: New Engl J Med 2010:362:1825

Edytoral W NEJM poświęcono bezpieczeństwu stosowania bisfosfonianów. Osteoporoza dotyka wielu milionów ludzi na całym świecie. Charakteryzuje się obniżoną wytrzymałością kości i zwiększonym ryzykiem złamań. Bisfosfoniany są głównymi lekami stosowanymi  w terapii osteoporozy, zmniejszają resorpcję kostną i prowadzą do zwiększenia gęstości kości.

Bisfosfoniany charakteryzują się stosunkowo dobrym profilem bezpieczeństwa. Uwagę lekarzy i pacjentów zajmują jednak ich potencjalne działania uboczne, do których zalicza się miedzy innymi atypowe złamania podkrętarzowe i złamania trzonu kości udowej. Złamania te najczęściej zlokalizowane są w 1/3 bliższej trzonu kości udowej.

Większość dotychczasowych doniesień dotyczyła chorych otrzymujących terapię długodziałającymi preparatami alendronatu. W związku z tym wysunięto hipotezę, że u niektórych pacjentów może dochodzić do supresji obrotu kostnego, uniemożliwiającego naprawę mikrouszkodzeń i osłabiającego w ten sposób kości.

Z dotychczasowych danych wynika jednak, że powiązanie pomiędzy stosowaniem bisfosfonianów a atypowymi złamaniami nie zostało jednoznacznie udowodnione. W analizach 3 dużych, randomizowanych badań oceniających stosowanie bisfosfonianów w porównaniu z placebo nie stwierdzono, aby stosowanie aleondronatu czy też zolendronatu było związane ze znaczącym ryzykiem złamań podkrętarzowych lub złamań trzonu kości udowej (badania dotyczyły kobiet).  Natomiast leczenie 1000 kobiet przez 3 lata zapobiegało około 100 złamaniom (włączając w to około 11 złamań szyjki kości udowej), znacznie przewyższając ryzyko wspomnianych wyżej, potencjalnych powikłań.

Choć przytoczone argumenty wydają się przekonujące, należy pamiętać, że  w analizowanych badaniach jedynie niewielki odsetek kobiet otrzymywał leczenie przez 3-4 lata, a część chorych przyjmowała aleondronat w małej dawce. Podsumowując: atypowe złamania kości udowej należy uznać za stosunkowo rzadkie, a stosowanie bisfosfonianów zapobiega występującym zdecydowanie częściej, równie okaleczającym  złamaniom szyjki kości udowej.  Nadal nie ma jednak odpowiedzi na wiele pytań i konieczne jest przeprowadzenie badań prospektywnych oceniających patomechanizmy i rzeczywistą częstość złamań atypowych związanych ze stosowaniem bisfosfonianów.

Opracowane na podstawie: NEJM / 13 maja 2010
Tomasz Rywik