Statyny w pierwotnej profilaktyce chorób serca i naczyń u osób starszych – czy skuteczne u wszystkich?

Susan J. Zieman i Pamela Ouyang – Statins for primary preventionin older adults: who is high risk, who is old, and what denotes primary prevention? LINK: Ann Intern Med 2010;152:528

Czy pierwotna profilaktyka incydentów sercowo-naczyniowych przy użyciu statyn jest skuteczna także wówczas, kiedy rozpoczyna się ją w starszym wieku? Zwięzłe podsumowanie wiedzy na temat tego zagadnienia opublikowano w Annals of Internal Medicine.

 Dowody badawcze potwierdzające korzyść z rozpoczynania pierwotnej profilaktyki u osób ze starszych grup wiekowych są dość skąpe. Krytycy wskazują na fakt, że czas od rozpoczęcia profilaktyki do wystąpienia efektów zdrowotnych może być dłuższy od oczekiwanego czasu życia. Jednym z nielicznych badań jest w retrospektywna analiza podgrupy osób starszych (co najmniej 70 lat) – uczestników badania JUPITER, w którym oceniano skuteczność i bezpieczeństwo rosuwastatyny w zapobieganiu incydentom sercowo-naczyniowym. Stwierdzono, że ryzyko tych incydentów zmniejszyło się o 39% w 2-letnim horyzoncie czasowym – redukcja ta była większa niż w młodszej grupie wiekowej.  Z pogłębionej analizy wynika, że skuteczność pierwotnej profilaktyki może być wyższa u osób z nadciśnieniem tętniczym i podwyższonym stężeniem CRP.

W innych badaniach największa liczba dowodów na zasadność tej formy prewencji dotyczy osób do 75 roku życia. Dane na temat zasadności rozpoczynania interwencji w 9 dekadzie życia, w szczególności u osób bez dowodów na chorobę układu naczyniowego, są niejednoznaczne. Autorzy komentarza postulują przeprowadzenie prospektywnych badań u osób w wieku powyżej 80 lat.

Niezależnie od powyższych rozważań, nasuwa się pytanie o zasadność sformułowania „profilaktyka pierwotna” w odniesieniu do osób starszych. Z badania autopsyjnego na grupie osób w wieku 70 lat i starszych wynika, że u 72% mężczyzn i 54% kobiet występowało co najmniej 75-procentowe zwężenie co najmniej jednej z głównych tętnic wieńcowych. Warto się więc zastanowić, czy debata nie dotyczy w praktyce profilaktyki wtórnej, a nie pierwotnej.

Opracowane na podstawie: Annals of Internal Medicine / 20 kwietnia 2010
Krzysztof Kurek