Bezpieczeństwo badań radiologicznych – konieczne są nowe standardy

Rethy K Chhem i wsp – Towards better and safer use of radiation in medicine LINK: Lancet 2010;375:1328

Na łamach The Lancet ukazał się komentarz poświęcony palącemu problemowi, jakim jest bezpieczeństwo badań radiologicznych. Jego autorzy przyznają wprawdzie na wstępie, że techniki obrazowe wykorzystujące promieniowanie jonizujące są we współczesnej medycynie niezbędne i wielokrotnie ratują ludzkie  życie, zwracają jednak uwagę na ich potencjale działania niepożądane, takie jak ryzyko wywołania choroby nowotworowej, zwłaszcza u dzieci. Przypominają, że problem nie jest błahy, ponieważ co roku na świecie wykonuje się około 3600 milionów  diagnostycznych zabiegów  radiologicznych. W samych Stanach Zjednoczonych liczba ta przekracza 500 milionów.

 Najważniejszym źródłem narażenia na promieniowanie są badania tomograficzne (CT). Szerokie (nadmiernie) wskazania kliniczne, czasem żądania chorych czy asekuracyjne decyzje lekarzy powodują, że rocznie nawet u 20 milionów dorosłych i u ponad miliona dzieci w USA badania CT są wykonywane niepotrzebnie.

Na grupie 148 988 chorych wykazano, że 77% badań CT kręgosłupa lędźwiowego, 36% badań CT głowy i 37% badań CT jamy brzusznej u osób poniżej 35 roku życia nie miało uzasadnienia. Większość z nich można było zastąpić MRI, a u części badanie radiologiczne nie było niezbędne. W większości  problemów klinicznych badania obrazowe nie są bowiem w ogóle konieczne, jeśli od ich wyników nie zależy dalsze postępowanie. W takich przypadkach, o ile to możliwe, należy stosować techniki obrazowania nie wykorzystujące promieniowania jonizującego (MRI lub badanie ultradźwiękowe).

 Opracowaniem standardów bezpiecznego wykorzystania promieniowania energii nuklearnej zajmują się, między innymi, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (International Atomic Energy Agency – IAEA), WHO i Wspólnota Europejska. Można mieć nadzieję, że wysiłek tych organizacji, a także indywidualnych ekspertów, instytucji rządowych i organizacji profesjonalnych, pozwoli opracować optymalne standardy wykorzystania promieniowania jonizującego w diagnostyce i terapii. 

Opracowane na podstawie: Lancet / 17 kwietnia 2010
Magdalena Lipczyńska