Skrining cukrzycy – u kogo, od kiedy, czy opłacalny?

R. Kahn i wsp – Age at initiation and frequency of screening to detect type 2 diabetes: a cost-eff ectiveness analysis LINK: Lancet 2010;375:1365

Na łamach The Lancet zaprezentowano pracę, w której oszacowano potencjalne korzyści wynikające z badań przesiewowych w kierunku cukrzycy typu 2. Odmienność ujęcia tematu polegała na wirtualnym przedstawieniu wpływu różnych  strategii skriningu cukrzycy na występowanie późnych powikłań o charakterze makroangiopatii i mikroangiopatii. Stworzony w oparciu o dostępne dane z badań epidemiologicznych i klinicznych model matematycznego modelowania przebiegu chorób, pozwolił prześledzić w perspektywie 50-letniej losy 350 tysięcy 30-letnich osób, wyjściowo bez cukrzycy, odpowiadających charakterystyce populacji USA w tej grupie wiekowej.

Porównano kilka strategii badań przesiewowych (opartych na oznaczaniu glikemii na czczo) przy różnym wieku rozpoczęcia skriningu  i różnej częstości jego powtarzania . Punkt odniesienia stanowiła metoda oparta na oznaczeniach glikemii w momencie wystąpienia objawów klinicznych cukrzycy – czyli brak skriningu.

Kolejne analizowane schematy badań przesiewowych polegały na oznaczeniach glikemii na czczo począwszy od 30 roku życia co 6 miesięcy lub co 3 lata, oznaczaniu glikemii co kilka lat od 45 roku życia lub przy okazji badań skriningowych w kierunku nadciśnienia tętniczego lub hiperlipidemii. Niezależnie od przyjętej metody, cukrzycę można było wykryć na  3 do 8 lat przed wystąpieniem objawów klinicznych. W założonym modelowaniu moment wykrycia cukrzycy oznaczał wprowadzenie terapii hipoglikemizującej zgodnej z obecnie ustalonymi standardami.

Autorzy, biorąc pod uwagę skuteczność kliniczną prowadzonego leczenia ustalili, że aktywne badania przesiewowe w kierunku cukrzycy, zmniejszały w 50 letnim okresie obserwacji liczbę zawałów mięśnia serca o 3-9/1000 osób, zgonu niezależnie od przyczyny o 2-5/1000 osób oraz powikłań o charakterze mikroangiopatii (ślepota, amputacja, niewydolność nerek) o 3-9/1000 osób. Skrining zwiększał ilość uzyskanych dodatkowo lat życia skorygowanych o jego jakość (QALY). Strategie badań przesiewowych wypadały również korzystnie w analizach efektywności kosztów, koszt uzyskanego QALY wynosił w zależności od przyjętej strategii skrinigu 10000-40000 USD.

Matematyczne modelowanie przebiegu chorób i ich leczenia wskazało zatem na długotrwałe korzyści badań skriningowych, a największą   opłacalność miały badania powtarzane co 3-5 lat począwszy od 30-45 roku życia.

Opracowane na podstawie: Lancet / 17 kwietnia 2010
Marek Kowrach