Metaanaliza badań dotyczących stosowania dwuskładnikowych leków hipotensyjnych

Ajay K. Gupta i wsp. – Compliance, safety, and effectiveness of fixed-dose combinations of antihypertensive agents. A meta-analysis LINK: Hypertension 2010;55:399

Jak dowodzą liczne badania kliniczne prawidłowe leczenie nadciśnienia tętniczego często wymaga stosowania przynajmniej dwóch leków hipotensyjnych. Niektóre połączenia leków hipotensyjnych uważane są za szczególnie korzystne. Dwuskładnikowe leki hipotensyjne, zawierające stałe ilości dwóch substancji czynnych, aby uprościć dawkowanie, stworzono w nadziei, że zwiększy to skuteczność terapii. Nie ma jednak jasności co do tego, że tego typu kombinacje rzeczywiście zwiększają stosowanie się pacjentów do zaleceń. Nie wiadomo też, czy skuteczność tego typu terapii jest wyższa, niż stosowanie analogicznych leków oddzielnie.

Autorzy metaanalizy opublikowanej na łamach Hypertension podjęli się wyjaśnienia tych kwestii. Przeanalizowali wszystkie prace, w których porównywano terapię lekiem hipotensyjnym dwuskładnikowym z identycznym leczeniem, ale za pomocą dwóch oddzielnie stosowanych substancji czynnych w tej samej dawce, co w leku dwuskładnikowym. Akceptowali zarówno randomizowane próby kliniczne, jak i obserwacyjne badania kohortowe. Ostatecznie analizę statystyczną oparto na 15 pracach obejmujących grupę 32 331 leczonych chorych. Oceniano stosowanie się pacjentów do zaleceń, czas przez który lek był stosowany zgodnie z zaleceniami, skuteczność oraz bezpieczeństwo leczenia.

Nie wszystkie prace umożliwiały ocenę wszystkich założonych punktów końcowych.  Na podstawie 3 badań kohortowych i 2 badań klinicznych (n=17 999) autorzy wywnioskowali, że stopień stosowania się do zaleceń jest znacząco wyższy wśród chorych leczonych lekiem dwuskładnikowym (iloraz szans 1,21; 95% przedział ufności 1,03-1,43; p=0,02), w porównaniu z chorymi leczonymi kombinacją dwóch leków. Czas stosowania terapii był również dłuższy u chorych leczonych preparatem dwuskładnikowym (w oparciu o dane z 3 badań kohortowych), jednak nie osiągnięto tu istotności statystycznej (iloraz szans 1,54 [95% CI: 0.95-2.49]; p=0.08). Różnice na korzyść leków złożonych nie osiągnęły też istotności przy porównaniu tolerancji (iloraz szans wystąpienia efektów ubocznych 0.80 [95% CI: 0.581.11]; p=0.190) oraz skuteczności leczenia (różnica w wartościach ciśnienia 4,1/3,1 mm Hg; p=0,13).

Podsumowując, autorzy twierdzą, iż stosowanie leków hipotensyjnych dwuskładnikowych istotnie zwiększa stopień stosowania się pacjentów do zaleceń terapeutycznych, w porównaniu ze stosowaniem tych samych składników oddzielnie. Jakkolwiek nie wykazano istotnych statystycznie różnic w zakresie skuteczności i bezpieczeństwa leczenia, to trend w tym kierunku również był widoczny.

Opracowane na podstawie: Hypertension / luty 2010
Krzysztof Kukuła