Dlaczego ludzie słabiej wykształceni mają wyższe ciśnienie tętnicze?

Redford B. Williams – How does lower education get inside the body to raise blood pressure? What can we do to prevent this? LINK: Hypertension 2010;55:617

Redford B. Williams – autor komentarza zamieszczonego na łamach Hypertension, odnosząc się do pracy RECORD prowadzonej przez Chaix i wsp., a pochodzącej z tego samego numeru pisma, zastanawia się dlaczego osoby o niższym wykształceniu i statusie socjoekonomicznym mają wyższe ciśnienie tętnicze niż osoby dobrze wykształcone.

Istnieją liczne dowody z badań epidemiologicznych na poparcie tej tezy. Podawane są też liczne hipotetyczne powody takiego stanu rzeczy, na poparcie których jest mniej lub więcej danych. Tak naprawdę jednak przyczyny  nie są dokładnie znane. Tymczasem poznanie ich umożliwi być może skuteczne przeciwdziałanie temu zjawisku.

W komentowanej pracy z udziałem mieszkańców Paryża i okolic  autorzy zauważyli, że wyższe ciśnienie tętnicze skurczowe wśród osób o niskim wykształceniu wiąże się z wyższym indeksem masy ciała (BMI), obwodem talii oraz spoczynkową częstością rytmu serca (HR).

Autor komentarza zgadza się, że dane te są ważne, ale uznaje je za dalece niewystarczające. Wartości BMI i HR mogą wyjaśniać przyczyny wyższego ciśnienia tylko w około jednej czwartej. Większą rolę muszą więc odgrywać inne czynniki. Istnieje sporo danych na potwierdzenie tezy, że mogą to być czynniki o charakterze psychospołecznym, takie jak wrogość, depresja i poczucie izolacji społecznej. Wiele badań dowodzi, że cechy te korelują wysoce istotnie z niższym poziomem edukacji i statusem socjoekonomicznym, jak również z BMI i obwodem brzucha. Istnieją też dane wskazujące, iż poziom wrogości wiąże się ze spożyciem kalorii. Młodzi dorośli z populacji amerykańskiej z poziomem wrogości mieszczącym się w zakresie górnego kwartyla konsumowali średnio o 600 kilokalorii więcej niż ci znajdujący się w zakresie dolnego kwartyla poziomu wrogości. Wyższe ciśnienie tętnicze osób słabiej wykształconych jest więc być może wynikiem większej przewlekłej aktywacji układu współczulnego, a wtórnie do tego – wyższej HR, większego spożycia kalorii, obwodu brzucha, BMI.

Jest to oczywiście tylko teoria, jednak wydaje się ona dość atrakcyjna. Fakt, że w populacji francuskiej, kraju zapewniającego dobry poziom opieki zdrowotnej wszystkim warstwom społecznym obserwuje się taką samą relację pomiędzy wykształceniem a ciśnieniem tętniczym, jak w innych populacjach dowodzi, że nie wynika ona z braku opieki medycznej. Postępowanie zaradcze polegać więc będzie, być może, na pomocy osobom gorzej wykształconym w radzeniu sobie ze stresem życia codziennego w sposób bardziej skuteczny niż obecnie.

Opracowane na podstawie: Hypertension / marzec 2010
Krzysztof Kukuła