Poranny wzrost ciśnienia tętniczego a choroby sercowo-naczyniowe, czyli nie lubię poniedziałku

W.B. White – The risk of waking-up. Impact of the morning surge in blood pressure LINK: Hypertension 2010;55:835
Komentarz redakcyjny prezentowany na łamach Hypertension poświęcono roli porannego wzrostu ciśnienia tętniczego (RR), szczególnie widocznego w okresie pierwszych godzin po obudzeniu. Dowodów na tak przebiegający rytm dobowy nadciśnienia tętniczego dostarczyły wyniki ciągłego monitorowania ciśnienia tętniczego. Zaobserwowano, że w okresie 4-6 godzin po przebudzeniu się powikłania sercowo-naczyniowe występują z największą częstością, a poza zawałem mięśnia serca i udarem mózgu dotyczy to również nagłego zgonu.

W jednym z badań przeprowadzonym w Japonii stwierdzono, że każdy przyrost wartości porannych ciśnienia tętniczego o 10 mm Hg powodował wzrost ryzyka udaru mózgu o 22%. Szereg badań epidemiologicznych potwierdziło także zależność między wielkością porannego wzrostu ciśnienia tętniczego, a uszkodzeniem narządów wewnętrznych – np. przerostem mięśnia serca czy ilością zmian niedokrwiennych w istocie białej mózgu.

W badaniu prezentowanym w bieżącym numerze Hypertension wzrost porannego skurczowego  RR według dwóch różnych definicji o wartość 37 mm Hg (w stosunku do najniższych nocnych wartości) lub 28 mm Hg (w stosunku do wartości w ciągu 2 godzin przed przebudzeniem) lub też wzrost do wartości średnio 145,8 mm Hg oznaczał 30-45% wzrost ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych. W tym samym badaniu oceniono, że dla zwiększenia ryzyka sercowo-naczyniowego, przyrost porannych wartości ciśnienia tętniczego musi wynosić co najmniej 20 mm Hg według dowolnej definicji.

W innych pracach stwierdzono, że do czynników ryzyka nadmiernych porannych zwyżek wartości ciśnienia tętniczego należą: starszy wiek, palenie papierosów i nadużywanie alkoholu, długi sen, późne budzenie się, zimny klimat i niektóre dni tygodnia, zwłaszcza poniedziałek. Głównymi mechanizmami patofizjologicznymi odpowiedzialnymi za wzrost porannych wartości ciśnienia tętniczego są: wzrost aktywności układu współczulnego i aktywności układu renina angiotensyna aldosteron.

Opracowane na podstawie: Hypertension / kwiecień 2010
Marek Kowrach