Czy insulinoterapia wpływa na ryzyko nowotworów?

H.C. Gerstein – Does insulin therapy promote, reduce, or have a neutral effect on cancers? LINK: JAMA 2010;303:446
Przewijającym się ostatnio „między wierszami” tematem w diabetologii jest potencjalnie kancerogenny wpływ insuliny. Problem ten w komentarzu redakcyjnym na łamach Journal of the American Medical Association (JAMA) przedstawił H.C. Gerstein. Jego zdaniem zwiększone ryzyko niektórych nowotworów w cukrzycy typu 2 zależy przede wszystkim od współistniejącej otyłości. Również w cukrzycy typu 1 zaobserwowano 20% wzrost ryzyka zachorowania na raka żołądka, endometrium, szyjki macicy oraz dwukrotny wzrost ryzyka zachorowania na raka trzustki.

Badanie epidemiologiczne przeprowadzone w Korei wskazuje, że podwyższone stężenie glukozy na czczo zwiększa w 10 – letniej obserwacji ryzyko nowotworu lub zgonu z powodu nowotworu. Patofizjologiczne wytłumaczenie tych zjawisk może zależeć od kilku mechanizmów. Hiperinsulinemia endo- i egzogenna może nadmiernie stymulować receptory dla insulinopodobnego czynnika wzrostu IGF-1, a jednocześnie wysycając białka wiążące IGF w surowicy, zwiększa dostępność samego IGF-1 dla jego receptorów. Oskarżona niedawno o wzrost ryzyka wystąpienia nowotworów glargina ma spośród stosowanych insulin wyraźnie zwiększone powinowactwo do receptora IGF.

Odrębnym problemem jest udział zaburzeń metabolizmu glukozy we wzroście komórek nowotworowych. Metabolizm komórek nowotworowych i zależne od niego ich przetrwanie opiera się w znacznej części na uzyskiwaniu ATP drogą glikolizy. Wyższe stężenia glukozy mogą zatem zwiększać prawdopodobieństwo przetrwania i rozmnażania komórek nowotworowych. Glukozowo-energetyczną hipotezę uwiarygodnia fakt wykorzystywania fluorodezoksyglukozy w obrazowaniu nowotworów za pomocą techniki PET.

Dane z badań klinicznych nie wykazują jednoznacznie, aby stosowanie insulin sprzyjało mechanizmom nowotworzenia. Po uwzględnieniu szeregu zmiennych, w tym otyłości, w analizach statystycznych nie potwierdzono wpływu insulinoterapii na rozwój nowotworów. Należy pamiętać że jej działanie hipoglikemiczne może mieć wpływ przeciwstawny i obniżać ryzyko karcynogenezy.

Wobec braku jednoznacznych dowodów wskazujących na rolę insuliny w powstawaniu nowotworów, w dalszych badaniach klinicznych należy uważnie monitorować zapadalność na nowotwory towarzyszącą dysglikemii i różnorodnym jej formom leczenia.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2010-02-03