Zespół metaboliczny – co nowego?

R.H. Eckel i wsp – The metabolic syndrome LINK: Lancet 2010;375:181
Komentarz w piśmie Lancet poświęcono zespołowi metabolicznemu. W ostatnim roku pojawiła się koncepcja ujednolicenia definicji zespołu metabolicznego zaproponowana przez m.in. International Diabetes Federation (IDF) i American Heart Association/National Heart, Lung, and Blood Institute (AHA/NHLBI). Nowa definicja oparta jest na pomiarze obwodu talii, obecności nadciśnienia tętniczego, dysglikemii i dyslipidemii (hipertrójglicerydemia i niskie stężenie HDL). Każde z kryteriów nabrało równorzędnego znaczenia.

Równolegle toczy się dyskusja o zasadności wyodrębnienia zespołu metabolicznego jako oddzielnej jednostki klinicznej o rozpoznawalnej i ustalonej patogenezie. Podłożem tłumaczącym większość zaburzeń składających się na zespół metaboliczny ma być insulinooporność. Najbardziej kontrowersyjną pozostaje zależność między insulinoopornością a nadciśnieniem tętniczym. Klasycznie postuluje się, że hiperinsulinemia towarzysząca insulinooporności stymuluje retencję sodu w nerkach i aktywność układu współczulnego. Równie ważny jest wpływ metaboliczny tkanki tłuszczowej, ze zwiększonym wydzielaniem rezystyny, leptyny i angiotensynogenu. Ogniwem bezpośrednio łączącym nadciśnienie z insulinoopornością jest nieprawidłowa funkcja ścian naczyń związana ze zmniejszoną produkcją tlenku azotu i zmniejszoną aktywnością układu białek sygnalizacyjnych ściany naczyniowej PI3/Akt (co wpływa na redukcję mobilizacji prekursorów komórek śródbłonka ze szpiku kostnego).

Inne zaburzenia powiązane z zespołem metabolicznym to polimorfizm białka adaptorowego regulującego ekspresję receptora zmiatającego dla HDL. Co istotne, na występowanie zespołu metabolicznego wpływają również praca zmianowa, deprywacja snu i ekspozycja na jasne światło w nocy, m.in. poprzez ekspresję genów zawiadujących cyklami biologicznymi w obrębie tkanki tłuszczowej. Wykazano również zależność między niedoborem witaminy D a zwiększonym ryzykiem zespołu metabolicznego.

W chwili obecnej brakuje strategii farmakologicznej leczenia zespołu metabolicznego, poza terapią poszczególnych jego zaburzeń. Ich uzupełnieniem jest specjalistyczne leczenie otyłości, choć podstawowe znaczenie ma oczywiście dieta i aktywność fizyczna.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2010-01-16

Dodaj komentarz