Paradoks otyłości – wyższy wskaźnik BMI może byc korzystny?

Wolfram Doehner, Andrew Clark Stefan D. Anker – The obesity paradox: weighing the benefit LINK: Eur Heart J 2010;31:146
Światowa Organizacja Zdrowia uznała otyłość za najbardziej istotny i niedoceniony problem zdrowotny. Otyłość jest czynnikiem ryzyka rozwoju wielu chorób, włączając w to choroby sercowo-naczyniowe, metaboliczne czy też ortopedyczne. Nadmierna masa ciała nie oznacza jednak gorszego rokowania we wszystkich populacjach.

W niewydolności serca, jak wynika z prac obejmujących ponad 30000 osób, nadwaga zmniejszała ryzyko zgonu. Podobnie w ostrej niewydolności serca wyższy indeks masy ciała jest czynnikiem zmniejszającym wskaźniki śmiertelności wewnątrzszpitalnej. Także w grupie chorych po zawale serca nadmierna masa ciała nie oznacza zwiększonego ryzyka śmiertelności. Z opublikowanych ponad 40 prac, obejmujących ponad 250 000 osób z chorobą wieńcową wynika, że rokowanie chorych z nadwagą i niewielką otyłością było lepsze niż pacjentów o prawidłowej masie ciała. Również dane z najnowszego rejestru szkockiego dotyczącego pacjentów, u których wykonywano angioplastykę naczyń wieńcowych pokazują, że indeks masy ciała pomiędzy 27 a 30 kg/m2 związany był ze znacznie mniejszą śmiertelnością niż w grupie chorych z prawidłową masą ciała.

Wyniki tych i podobnych badań stały się punktem dla rozpoczęcia dyskusji o tzw. paradoksie otyłości. Zdaniem autorów wspomnianego rejestru obserwowane zależności może tłumaczyć zwiększone ryzyko krwawienia u osób ze zbyt niską masą ciała (związane z podawaniem dużych dawek leków przeciwkrzepliwych). Nie może to być jednak wyjaśnieniem paradoksu otyłości stwierdzanego w niewydolności serca czy też w innych populacjach nie otrzymujących leczenia przeciwkrzepliwego.

W dotychczasowych zalecenia nakazywano redukcję tkanki tłuszczowej, za wszelka cenę, bez względu na inne obciążenia, w tym choroby przewlekłe. Przypuszczalnie jednak, w niektórych chorobach ostrych lub przewlekłych nadwaga może być czynnikiem ochronnym. Z dotychczasowych danych wynika, że konieczne może być zmodyfikowanie i zróżnicowanie wytycznych dotyczących zalecanej masy ciała w niektórych grupach chorych. Warto podkreślić, że opracowana na podstawie badań epidemiologicznych krzywa zależności pomiędzy masą ciała a ryzykiem zgonu (o kształcie litery U) ulega spłaszczeniu wraz z wiekiem i przypuszczalnie przesunięciu w prawo (w chorobach przewlekłych).

Jednym z wyjaśnień tłumaczących ochronny wpływ nadwagi może być fakt, że choroby przewlekłe są stanami wymagającymi zwiększonego metabolizmu, a osoby z nadwagą mają większe rezerwy metaboliczne pozwalające sprostać temu zapotrzebowaniu. Dodatkowo tkanka tłuszczowa, jako narząd endokrynny, może odgrywać znaczącą rolę przeciwzapalną.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / 2010-01-14