Zmiany osobowości w czasie leczenia depresji

Tony Z. Tang, Robert J. DeRubeis, Steven D. Hollon, Jay Amsterdam, Richard Shelton, Benjamin Schalet – Personality Change During Depression Treatment LINK: Arch Gen Psychiatry 2009;66:1322
Neurotyczność i ekstrawersja to dwa z pięciu głównych wymiarów osobowości uwzględnianych w pięcioczynnikowym modelu osobowości. Neurotyczność charakteryzuje się skłonnością do odczuwania negatywnych emocji i niestabilnością emocjonalną. Ekstrawersja natomiast wiąże się z dominacją oraz tendencją do odczuwania emocji pozytywnych.

Badania wykazały, że neurotyczność pozwala przewidzieć wystąpienie oraz przebieg poważnych zaburzeń depresyjnych. Podobnie niski stopień ekstrawertyczności zwiększa ryzyko rozwoju depresji. Czynniki genetyczne w 50-60% determinują zmienność obu wymiarów osobowości.

Tang i wsp. postanowili zbadać, czy u pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi ciężkiego lub umiarkowanego stopnia, przyjmujących inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, występują zmiany w zakresie stopnia neurotyczności i ekstrawersji, w porównaniu z chorymi przyjmującymi placebo. W badaniu wzięli udział dorośli pacjenci z dużą depresją, których przydzielono losowo do grup otrzymujących paroksetynę (n=120), placebo (n=60) oraz do grupy, w której stosowano terapię poznawczą (n=60). Chorych oceniano za pomocą kwestionariusza samooceny NEO-FFI oraz według Skali Depresji Hamiltona.

Po 8 tygodniach u pacjentów leczonych aktywnie farmakologicznie stwierdzono większe zmiany osobowości w porównaniu z grupą kontrolną. Zmiany te utrzymywały się nawet po skorygowaniu wyników o poprawę objawów depresji (p<0,001 dla neurotyczności oraz p=0,02 dla ekstrawersji). Chorzy przyjmujący paroksetynę charakteryzowali się 6,8 razy większą zmianą w zakresie neurotyczności oraz 3,5 razy większą zmianą w zakresie ekstrawersji, w porównaniu z grupą placebo, w której, pomimo istotnej poprawy objawów depresji wg skali Hamiltona (p<0,001), nie obserwowano istotnych zmian w zakresie czynników osobowości.

Terapia poznawcza wiązała się z większymi zmianami czynników osobowości w porównaniu z placebo (p<0,01), jednak po skorygowaniu wyników o wpływ na objawy depresyjne poprawa w zakresie neurotyczności nie była istotna statystycznie (p=0,14).

Podsumowując, paroksetyna wydaje się wywierać farmakologiczny wpływ na osobowość. Co istotne, obserwowane zmiany osobowości są niezależne od poprawy objawów depresyjnych. Okazuje się zatem, że choć inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny są najszerzej stosowanymi lekami przeciwdepresyjnymi, ich mechanizm działania przeciwdepresyjnego może być inny, niż sądziliśmy do tej pory.

Opracowane na podstawie: Archives of General Psychiatry / 2009-12-04

Dodaj komentarz