Dożylny dostęp i podawanie leków a skuteczność pozaszpitalnych zabiegów reanimacyjnych

Theresa M. Olasveengen i wsp – Intravenous Drug Administration During Out-of-Hospital Cardiac Arrest. A Randomized Trial LINK: JAMA 2009;302:2222

W poświęconych pozaszpitalnej resuscytacji (CPR) wytycznych AHA zaleca się uzyskanie dostępu dożylnego i podawanie leków. Miliony ludzi otrzymują epinefrynę w trakcie zabiegów resuscytacyjnych, pomimo braku przekonujących dowodów na jej skuteczność. Wprawdzie wyniki prac przedklinicznych wskazują na poprawę perfuzji mózgowej, to jednak obawy budzi wpływ epinefryny, między innymi, na funkcję mięśnia sercowego.

W retrospektywnej analizie klinicznej danych pochodzących z rejestru, podawanie epinefryny okazało się być niezależnym predyktorem złego rokowania. Tego rodzaju analiza nie może być oczywiście podstawą do wyciągania wniosków o zależności przyczynowo-skutkowej. Gdyby taką zależność uznać za prawdziwą, wśród jej przyczyn można wymieniać szkodliwe działanie samego leku, lub pogorszenie jakości CPR spowodowane dodatkowymi czynnościami związanymi z podawaniem leku.

Theresa M. Olasveengen i wsp. w prospektywnej kontrolowanej próbie porównali rokowanie chorych poddawanych standardowym zabiegom podtrzymującym życie (advanced cardiac life support, ACLS) obejmującym dożylne podawanie leków i ACLS bez dożylnego podawania leków. Podstawowe punkty końcowe stanowiły między innymi: przyjęcie do szpitala z przywróconym spontanicznym rytmem serca, przeżycie 1-roczne, przeżycie bez istotnych następstw neurologicznych oraz jakość CPR. Do badania włączono 851 osób z nieurazowym zatrzymaniem krążenia, u których podjęto zabiegi reanimacyjne; 418 otrzymało ACLS i leki dożylne a 433 ACLS bez dostępu do żyły.

Dożylne podawanie leków wiązało się z istotnie częstszym powrotem spontanicznego rytmu serca przy przyjęciu do szpitala (32% vs 21%, P<0.001), nie miało to jednak dalszych istotnych konsekwencji, bowiem grupy leczone i nie leczone dożylnie nie różniły się przeżywalnością do wypisu ze szpitala (10.5% vs 9.2%, P=0.61), przeżyciem bez istotnych następstw neurologicznych (9.8% vs 8.1%, P=.045) oraz przeżyciem 1-rocznym (10% vs 8%, P=0.53). Jakość CPR była w obu grupach porównywalna.

A zatem, wcześniejsze doniesienia o niekorzystnych następstwach podawania epinefryny nie zostały potwierdzone. Wyniki badania okazały się natomiast podobne do rezultatów analizy Stiell i wsp., którzy nie wykazali korzyści z dożylnego podawania leków w przypadkach pozaszpitalnego zatrzymania akcji serca (iloraz szans 1.1, 95% CI 0.8-1.5).

Opracowane na podstawie: JAMA / 2009-11-25