Spożycie soli a udar mózgu i choroby układu sercowo-naczyniowego: metaanaliza prospektywnych badań klinicznych

Pasquale Strazzullo, Lanfranco D’Elia, Ngianga-Bakwin Kandala, Francesco P Cappuccio – Salt intake, stroke, and cardiovascular disease: meta-analysis of prospective studies LINK: BMJ 2009;339:b4567 (dostępny pełen tekst)
W badaniach eksperymentalnych, epidemiologicznych oraz interwencyjnych ustalono związek pomiędzy spożyciem soli w diecie a wartościami ciśnienia tętniczego krwi. W większości populacji dorosłych średnie dzienne spożycie soli wynosi ponad 6 g, a w wielu krajach Europy Wschodniej i w Azji – ponad 12 g. Natomiast według zaleceń międzynarodowych wartość ta nie powinna przekraczać 5-6 g.

Populacyjne badania interwencyjne oraz randomizowane badania kliniczne z grupą kontrolną wykazały, że dzięki redukcji spożycia soli można osiągnąć obniżenie ciśnienia tętniczego krwi zarówno u chorych z nadciśnieniem tętniczym, jaki u osób z jego prawidłowymi wartościami. W metaanalizie badań klinicznych wykazano, że zmniejszenie przyjmowania soli o 6 g na dobę wiązałoby się z redukcją skurczowego/rozkurczowego ciśnienia krwi o 7/4 mm Hg u osób z nadciśnieniem tętniczym oraz o 4/2 mm Hg u osób bez nadciśnienia. Takie obniżenie ciśnienia tętniczego krwi spowodowałoby zmniejszenie ryzyka udaru mózgu o 24% oraz ryzyka rozwoju choroby wieńcowej o 18% na poziomie populacyjnym.

W celu walidacji tych przewidywań autorzy pracy przeprowadzili systematyczny przegląd piśmiennictwa oraz metaanalizę prospektywnych badań klinicznych, opublikowanych w latach 1996-2008 i dostępnych w bazie danych Medline, Embase, CINAHL, Psychinfo oraz w bibliotece Cochrane. Zidentyfikowano 19 niezależnych kohort pacjentów w 13 badaniach klinicznych. Ogółem w uwzględnionych badaniach uczestniczyło 177 025 chorych, czas obserwacji wyniósł od 3,5 do 15 lat, a liczba zdarzeń sercowo-naczyniowych – 11 000.

Nowa metaanaliza badań wykazała, że większe spożycie sodu wiązało się z wyższym ryzykiem udaru mózgu (łączne ryzyko względne 1,23; 95% CI 1,06-1,43; p=0,007) oraz wyższym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego (łączne ryzyko względne 1,14: 95% CI 0,99-1,32; p=0,07). Obserwowane zależności były silniejsze w badaniach, w których rejestrowano większe różnice w spożyciu sodu oraz w badaniach o dłuższym czasie obserwacji.

Podsumowując, spożycie dużej ilości soli istotnie wpływa na zwiększenie ryzyka udaru mózgu oraz na występowanie chorób układu sercowo-naczyniowego ogółem. Ze względu na brak precyzyjnego pomiaru spożycia sodu, wpływ ten może być, zdaniem autorów metaanalizy, niedoszacowany. Wyniki raportu podkreślają raz jeszcze rolę ograniczenia spożycia soli w populacji w prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2009-11-24