Dobrostan lekarzy: brakujący miernik jakości

Jean E Wallace i wsp – Physician wellness: a missing quality indicator LINK: Lancet 2009;374:1714
Artykuł przeglądowy w piśmie Lancet poświęcono szeroko pojętej kondycji lekarzy. Badania wykazały, że stres, zmęczenie, wypalenie zawodowe, zaburzenia depresyjne i ogólne problemy psychologiczne lekarzy wypływają negatywnie na systemy opieki zdrowotnej i opiekę nad chorymi. Zatem problemy zdrowotne lekarzy mogą powodować suboptymalne działanie systemów opieki zdrowotnej.

Autorzy przeglądu przedstawili dane dotyczące zakresu, w jakim lekarze poddawani są stresującym warunkom pracy oraz potencjalne konsekwencje negowania tych zjawisk zarówno przez samych zainteresowanych jak i na poziomie systemów ochrony zdrowia. Postanowili także zająć się problemem pomiaru dobrostanu lekarzy w ocenie jakości funkcjonowania systemów opieki zdrowotnej. Autorzy użyli tutaj terminu dobrostan, aby odzwierciedlić złożoną naturę fizycznego, psychicznego i emocjonalnego zdrowia i dobrego samopoczucia lekarzy. Praktykowanie zawodu jest bowiem dla wielu lekarzy stresujące.

W badaniach przeprowadzonych w Kanadzie stwierdzono, że 64% lekarzy uważa się za przeciążonych pracą, a 48% zauważyło wzrost tego obciążenia w ciągu ostatniego roku. Jeśli lekarze pracują często dłużej niż przez 24 godziny, to zmęczenie u nich jest związane ze zwiększonym ryzykiem wypalenia zawodowego, przypadkowego zakłucia igłą czy wypadku samochodowego w drodze powrotnej do domu. Osoby pracujące ponad 24 godziny mają częściej problemy ze skupieniem uwagi i popełniają więcej poważnych błędów medycznych.

Zdrowie lekarzy jest zjawiskiem złożonym, wpływają na nie zarówno czynniki indywidualne, jak i zawodowe i organizacyjne. Stwierdzono, że lekarze często nie przywiązują zbytniej wagi do swoich potrzeb zdrowotnych i nie szukają pomocy u innych. Na przykład, spośród 18% lekarzy w Kanadzie, u których rozpoznano depresję, jedynie 25% rozważało zwrócenie się o pomoc, a tylko 2% faktycznie to zrobiło.

Wielu lekarzy nie ma w ogóle swoich lekarzy rodzinnych. Wyniki wielu badań wskazują także na związek pomiędzy problemami zdrowotnymi lekarzy a jakością opieki nad pacjentem, ze szczególnym zwróceniem uwagi na częstsze popełnianie błędów medycznych przez lekarzy z objawami np. depresji lub wypalenia zawodowego.

Biorąc pod uwagę wpływ suboptymalnego stanu zdrowia lekarzy na system opieki zdrowotnej, korzystne wydaje się stosowanie oceny dobrostanu lekarzy jako wskaźnika jakości systemu. Konieczne są również dalsze badania oceniające wpływ interwencji poprawiających zdrowie lekarzy na potencjalne korzyści dla pacjentów i organizacji opieki zdrowotnej.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2009-11-14