Tikagrelor a klopidogrel w stabilnej chorobie wieńcowej: Badanie ONSET/OFFSET

Paul A. Gurbel i wsp – Randomized Double-Blind Assessment of the ONSET and OFFSET of the Antiplatelet Effects of Ticagrelor Versus Clopidogrel in Patients With Stable Cornonary Disease: The ONSET/OFFSET LINK: Circulation 2009;120: online (dostępny pełen tekst)
Klopidogrel to lek o udowodnionej skuteczności klinicznej. Jego działanie przeciwpłytkowe jest jednak powolne, zmienne i nieodwracalne, a około 15% do 30% chorych jest na jego działanie opornych. Wykazano na przykład, że przy podawaniu dawki 75 mg/dobę, do 50% zahamowania agregacji płytek indukowanej ADP dochodzi dopiero po 5 dniach. Przy zastosowaniu dawki nasycającej 600 mg efekt ten uzyskiwany jest do 8 godzin. Co istotne, wykazano zależność pomiędzy brakiem reakcji na leki przeciwpłytkowe, wysoką aktywnością płytek w trakcie ich stosowania, a występowaniem incydentów wieńcowych u osób poddawanych przezskórnym interwencjom. Dodatkowo, nieodwracalne wiązanie się aktywnej pochodnej leku z P2Y12 powoduje, że z kolei spadek aktywności przeciwpłytkowej po jego odstawieniu jest powolny. Stwarza to problem u chorych wymagających pilnych zabiegów operacyjnych.

Tikagrelor to pierwszy odwracalny, stosowany doustnie, działający bezpośrednio antagonista receptora P2Y12. Badania farmakokinetyczne wykazały, że tikagrelor ma szybszy początek działania i silniej hamuje agregację płytek od klopidogrelu. Oba leki stosowane podczas PCI porównano w ogłoszonym na łamach New England Journal of Medicine badaniu PLATO (A Study of Platelet Inhibition and Patient Outcomes). Opublikowane na łamach Circulation wyniki badania ONSET/OFFSET, porównującego aktywność klopidogrelu i tikagrelooru w stabilnej chorobie wieńcowej, poszerzają naszą wiedzę na temat obu leków.

W randomizowanej podwójnie ślepej próbie 123 chorych leczonych aspiryną otrzymywało przez 6 tygodni tikagrelor (dawka nasycająca 180 mg, dawka podtrzymująca 90 mg 2 x dziennie), klopidogrel (dawka nasycająca 600 mg, dawka podtrzymująca 75 mg), lub placebo. Tikagrelor silniej od klopidogrelu hamował aktywność płytek, ocenianą w 0.5, 1, 2, 4, 8, i 24 godziny oraz po 6 tygodniach od podania dawki nasycającej (P<0.0001). Co więcej, ponad 50% zahamowanie aktywności płytek w 2 godziny po podaniu dawki nasycającej obserwowano u 98% chorych leczonych tikagrelorem i 31% leczonych klopidogrelem (P<0.0001). Dla 70% zahamowania aktywności płytek odpowiednie odsetki wyniosły 90% i 16% chorych w grupach tikagreloru i klopidogrelu (P<0.0001). Po 24 godzinach od ostatniej dawki leku stopień hamowania aktywności płytek wynosił średnio 58% w grupie tikagreloru i 52% w grupie klopidogrelu (P=NS). W kolejnych dobach aktywność płytek powracała jednak szybciej w grupie tikagreloru. Poziom zahamowania aktywności płytek w 3 dobie od odstawienia tikagreloru był podobny do obserwowanego w 5 dobie od odstawienia klopidogrelu, a od placebo nie różnił się w 5 dobie od odstawienia tikagreloru i 7 dobie od odstawienia klopidogrelu.

Zdaniem autorów powyższe zależności mogą tłumaczyć, dlaczego skuteczność tikagreloru w PLATO okazała się nieco większa od skuteczności klopidogrelu.

Opracowane na podstawie: Circulation / 2009-11-18