Skuteczne metody postępowania promujące zmniejszenie spożycia sodu w populacji

Sailesh Mohan i wsp. – Effective population-wide public health interventions to promote sodium reduction LINK: CMAJ 2009, 181:605 (dostępny pełen tekst)
Podwyższone ciśnienie tętnicze jest istotnym czynnikiem ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego, które odpowiadają za około 7,6 miliona zgonów rocznie na całym świecie. Duże spożycie sodu jest związane z rozwojem nadciśnienia tętniczego, bezpośrednim uszkodzeniem naczyń krwionośnych i serca, otyłością, rakiem żołądka, osteoporozą, kamicą układu moczowego oraz z nasileniem objawów astmy oskrzelowej. W Kanadzie, zmniejszenie spożycia sodu do zalecanego poziomu spowodowałoby spadek chorobowości z powodu nadciśnienia tętniczego o 30%, zdarzeń sercowo-naczyniowych związanych z nadciśnieniem tętniczym o 8,6% i około dwa miliardy dolarów bezpośrednich oszczędności w sektorze opieki zdrowotnej rocznie.

Autorzy artykułu dokonali przeglądu literatury (na podstawie bazy Medline w latach 1980-2008) dotyczącej sodu oraz metod ograniczenia jego spożycia. Na świecie ponad miliard dorosłych cierpi na nadciśnienie tętnicze, które w 17-30% przypadkach może być związane z nadmiernym spożyciem sodu. W Finlandii stwierdzono znaczną redukcję częstości występowania chorób układu sercowo-naczyniowego po wprowadzeniu metod ograniczających spożycie sodu. W niedawno opublikowanej analizie wykazano także, że dzięki strategiom populacyjnym, mającym na celu zmniejszenie spożycia sodu w latach 2006-2015, możliwe byłoby uniknięcie 8,5 miliona zgonów na całym świecie.

Autorzy artykułu podkreślają, że średnie dzienne spożycie sodu w Kanadzie ponad dwukrotnie przekracza najwyższy dopuszczalny poziom, tj. 2300 mg/dobę. W celu zmniejszenia spożycia sodu władze publiczne koncentrują się na przetworzonych produktach spożywczych, edukacji konsumentów, poprawie oznakowania żywności oraz zwiększeniu dostępności produktów o niskiej zawartości sodu.

Ponieważ w krajach wysoko rozwiniętych ponad 80% spożycia sodu pochodzi z przetworzonych produktów żywnościowych, najistotniejsza jest współpraca z przemysłem spożywczym oraz odpowiednie regulacje w tym zakresie. W Kanadzie w przemyśle spożywczym dokonano zmian w technologii wytwarzania zup, pieczywa i innych produktów, zmniejszając zawartości sodu. Także edukacja konsumentów oraz oznakowanie produktów spożywczych o zmniejszonej zawartości sodu w Finlandii i Wielkiej Brytanii okazało się strategią efektywną. W populacji chińskiej wprowadzenie soli o niskiej zawartości sodu w gospodarstwach domowych związane było z redukcją skurczowego ciśnienia krwi o 5,4 mm Hg (w populacji starszych osób na Tajwanie) i ze zmniejszeniem liczby incydentów sercowo-naczyniowych. Taka strategia postępowania może być kosztowo-efektywna w krajach rozwijających się, w których głównym źródłem sodu w diecie jest sól stosowana w czasie przygotowywania posiłków w domach.

Podsumowując, redukcja spożycia sodu w diecie jest jednym z głównych zadań zdrowia publicznego i wymaga efektywnego współdziałania rządów oraz organizacji pozarządowych, których celem jest poprawa zdrowia populacji. Pracownicy ochrony zdrowia powinni nie tylko ostrzegać pacjentów przed ryzykiem związanym z nadmiernym spożyciem sodu oraz informować o sposobach jego zmniejszenia, ale także tworzyć organizacje popierające wprowadzenie metod ograniczenia spożycia sodu.

Opracowane na podstawie: Canadian Medical Associaton Journal / 2009-10-27