Czy statyny zwiększają ryzyko cukrzycy typu 2?

L.M. Belalcazar, V.A. Raghavan i Ch.M. Ballantyne – Statin-induced diabetes: will it change clinical practice? LINK: Diabetes Care 2009;32:1941
Na łamach Diabetes Care ukazał się komentarz redakcyjny poświęcony wpływowi statyn na ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. W badaniach eksperymentalnych atorwastatyna hamowała wychwyt glukozy w hodowlanej linii adipocytów, a w badaniach klinicznych jej podawanie sprzyjało wzrostowi poziomu HbA1c. Simwastatyna z kolei zmniejszała wskaźniki insulinowrażliwości oraz poziomy adiponektyny. Simwastatyna i atorwastatyna zmniejszały również wydzielanie insuliny z komórek beta trzustki. W próbie klinicznej Justification for the Use of Statins in Primary Prevention (JUPITER) stwierdzono, że rosuwastatyna po prawie dwóch latach badania zwiększała nieznacznie (ale istotnie statystycznie) ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 u osób z podwyższonym poziomem hsCRP oraz średnim stężeniem cholesterolu LDL. W grupie rosuwastatyny cukrzyca rozwinęła się u 3%, a w grupie kontrolnej u 2,6%. Z kolei w badaniu West of Scotland Coronary Prevention Study (WOSCOPS) podawanie prawastatyny wiązało się z około 30% spadkiem ryzyka wystąpienia cukrzycy.

W tym samym numerze pisma opublikowano metaanalizę badań nad statynami z udziałem łącznie 57 593 osób, u których odnotowano 2082 nowych przypadków cukrzycy. Rajpathak i wsp nie potwierdzili istotnego statystycznie związku między stosowaniem leków z tej grupy a ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2.

Metaanaliza sprawy nie zamyka całkowicie, bowiem po wyłączeniu z niej badania WOSCOPS widoczny był niewielki, 13% wzrost ryzyka cukrzycy. W bazie danych Veterans Affairs Health Care System u chorych na cukrzycę leczonych statynami w dwuletniej obserwacji poziom glikemii wzrósł ze 102 do 141 mg%, a u nie stosujących tego leczenia z 100 do 129 mg%.

Czy zatem rola statyn może być w związku z powyższym ograniczona, a ich efekt ochronny wobec późnych powikłań cukrzycy zmniejszony? Dane kliniczne nie potwierdzają tych obaw. Leczenie dyslipidemii statynami ogranicza postęp retinopatii, nefropatii, jak również neuropatii. Niepodważalna jest ich rola w leczeniu i prewencji makroangiopatii, u chorych z cukrzycą, bez cukrzycy i z zespołem metabolicznym. A zatem widoczna „rysa metaboliczna” na statynach nie powinna ograniczać ich stosowania.

Opracowane na podstawie: Diabetes Care / 2009-10-22