Stany lękowe – uwarunkowania historyczne i środowiskowe

Ian R Dowbiggin – High anxieties: the social construction of anxiety disorders LINK: Can J Psychiatry 2009;54:429 (dostępny pełen tekst)
W Canadian Journal of Psychiatry ukazał się artykuł poglądowy poświęcony stanom lękowym, które towarzyszą ludzkości od czasów starożytnych. Stany te charakteryzują się się różnorodnością objawów klinicznych, włączając w to m.in. nagłe napady nieśmiałości, lęk przed wystąpieniami publicznymi (tzw. tremę sceniczną), opisywane już w tekstach antycznych. Do XIX wieku stany lękowe nie były jednak postrzegane jako choroba, sytuacja zmieniła się dopiero pod koniec tego wieku.

Zdaniem historyków kliniczne nasilenie stanów lękowych zbiegło się w czasie z zanikiem poważnych zagrożeń (głodu, epidemii) – im ludzie stawali się zdrowsi tym więcej obawiali się o swój stan zdrowia. Prawdziwe nasilenie tego problemu zaobserwowano od II wojny światowej. Kolejne wydarzenia, takie jak rozwój broni jądrowej, wykrycie infekcji HIV, ataki terrorystyczne doprowadziły do nasilenia poczucia zagrożenia i lęku.

W latach 50-tych pojawiły się tabletki uspokajające, „poprawiające nastrój”, które stosowane były coraz powszechniej. Dostępność nowych leków sprzyjała rozpoznawaniu coraz to nowych zespołów. Na początku XXI wieku stany lękowe stanowią najczęściej występujące problemy psychiczne dotyczące milionów ludzi. Wydaje się, że przyczyną tego zjawiska jest także wzrastające tempo życia i wymagania współczesnego życia. Istotne znaczenie wydaje się mieć również społeczna akceptacja stanów lękowych jako odpowiedzi na życie w nowoczesnym świecie.

A zatem, jak pisze autor artykułu, na zmiany zachodzące w psychiatrii i diagnostyce zaburzeń psychicznych istotny wpływ wywarły trendy społeczne i przemiany kulturowe, a także rozwój przemysłu farmaceutycznego.

Opracowane na podstawie: Canadian Journal of Psychiatry / 2009-07-13