Beta blokery w dekompensacji niewydolności serca – odstawiać czy nie odstawiać – oto jest pytanie

K. Swedberg – B-Blockers in worsening heart failure good or bad ? LINK: Eur Heart J 2009;30:2177
Leczenie beta adrenolityczne (beta blokerami) jest obecnie zasadniczym elementem postępowania w niewydolności serca (NS), o doskonale udokumentowanym korzystnym wpływie na rokowanie. Nierozwiązanym zagadnieniem pozostaje jednak postępowanie w przypadku chorych leczonych beta blokerami, u których dochodzi do dekompensacji NS.

W European Heart Journal ukazał się komentarz redakcyjny Swedberga poświęcony temu zagadnieniu. U chorych z NS często obserwuje się okresy niewyrównania NS, jednak w badaniach randomizowanych występowały one częściej w grupach otrzymujących placebo. Odstawienie beta blokera jest częstą praktyką kliniczną w przypadku hospitalizacji z powodu NS. Takie postępowanie stwarza jednak problemy związane z ponownym rozpoczęciem leczenia i ustalaniem optymalnych dawek.

W wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego opublikowano wskazówki ułatwiające podejmowanie decyzji w codziennej praktyce lekarskiej. W przypadku nasilenia objawów związanych z retencją płynów wskazane jest zwiększenie dawek leków moczopędnych i/lub zmniejszenie dawki leku beta adrenolitycznego. W sytuacji nasilenia męczliwości i/lub bradykardii dopuszcza się zmniejszenie dawki beta blokera (konieczne w rzadkich sytuacjach). U pacjentów przyjmowanych do szpitala z powodu dekompensacji niekiedy konieczne może być zmniejszenie dawek, a w niektórych przypadkach nawet całkowite odstawienie beta-blokerów. Ponowne włączenie i stopniowe zwiększanie dawek beta-blokerów powinno odbywać się jak najszybciej po ustabilizowaniu stanu klinicznego pacjenta, przed wypisem ze szpitala (wiadomo bowiem, że włączenie beta blokerów przed wypisem ze szpitala jest istotnym czynnikiem prognostycznym dla późniejszej optymalnej terapii beta adrenolitycznej).

W opublikowanym ostatnio badaniu B-CONVINCED (Betablocker CONtinuation Vs. Interruption In patients with Congestive heart failure hospitaliZED for a decompensation episode) porównywano dwie strategie postępowania u chorych przyjętych do szpitala z powodu dekompensacji NS. W jednej grupie kontynuowano leczenie beta-blokerem bez zmniejszania dawki, a w drugiej lek odstawiano na co najmniej 3 dni. Udokumentowano, że obie strategie postępowania były jednakowo bezpieczne, a poprawa obserwowana w 3 i 8 dniu leczenia była porównywalna w obu grupach. Odsetek osób otrzymujących beta blokery po 3 miesiącach obserwacji był istotnie większy w grupie chorych, u których leku nie odstawiano w trakcie hospitalizacji.

Prof. Swedberg zwraca uwagę na analizę post hoc badania COMET, w którym wykazano, że grupa, w której odstawiono lek w trakcie hospitalizacji z powodu nasilenia objawów NS serca miała wyższe ryzyko zgonu. Podkreśla to znaczenie utrzymania terapii beta blokerem w trakcie epizodu dekompensacji jako postępowania pierwszego rzutu, i unikanie rutynowego odstawiania tych leków. Tak sformułowane oficjalne zalecenia, oparte na wynikach badania B-CONVINCED, mogą zdaniem autora komentarza, uratować życie wielu chorym.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / 2009-09-01