Dualizm duszy i ciała – badania neuroobrazowe w depresji

G. M. MacQueen – Magnetic resonance imaging and prediction of outcome in patients with major depressive disorder LINK: J Psychiatry Neurosci 2009;34:343 (dostepny pełen tekst)
Na łamach Journal of Psychiatry & Neuroscience przedstawiono artykuł poglądowy dotyczący neuroobrazowania w depresji. Postęp, jaki dokonał się w ostatnich latach, umożliwił poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, jakie zmiany w zakresie funkcji i budowy mózgu pojawiają się w różnorodnych zaburzeniach psychicznych. Czy możliwe jest stworzenie kryteriów diagnostycznych, na podstawie których można postawić rozpoznanie choroby psychicznej, w tym depresji w badaniach neuroobrazowych, lub też wyodrębnić grupę pacjentów, w której można przewidzieć lub monitorować skuteczność określonych form terapii?

Dotychczasowe dane wskazują, że w porównaniu z grupą kontrolną osób zdrowych, u osób z depresją objętość hipokampu była o 5-8% mniejsza. Objętość korelowała również z ciężkością depresji i stopniem odpowiedzi na leczenie. Inny zdefiniowany obszar w badaniach morfologii mózgu, którego wielkość powiązana jest z depresją to kora zakrętu obręczy. Część technik obrazowania w rezonansie magnetycznym (diffusion tensor imaging) pozwala uwidocznić połączenia nerwowe między strukturami limbicznymi a korą. W ten sposób stwierdzono mniejszą anizotropię, a więc mniejszą ilość połączeń u chorych na depresję.

Neurobiologię depresji można skuteczniej obrazować, poprzez określenie aktywności różnych struktur mózgu za pomocą funkcjonalnego magnetycznego rezonansu jądrowego (fMRI). Za pomocą tej metody wykazano występujące w depresji zaburzenia połączeń pomiędzy korą zakrętu obręczy, hipokampem i innymi strukturami limbicznymi a korą mózgową. Zróżnicowanie aktywności mózgu w fMRI pod wpływem bodźców np. pokazania twarzy o różnym natężeniu smutku, pozwoliło w znacznym odsetku (84%) odróżnić pacjentów z depresją od pacjentów z grupy kontrolnej. Aktywność niektórych struktur, w tym zakrętu obręczy pozwalała przewidzieć odpowiedź na zastosowane leczenie.

Dodatkowym uzupełnieniem może być oznaczanie biomarkerów wskazujących na neuroplastyczną aktywność mózgu, a obecnych w surowicy krwi. Należy do nich mózgowy czynnik neurotropowy (brain derived neurothropic factor), którego stężenie w depresji jest zmniejszone, a ulega podwyższeniu pod wpływem leczenia.

Przyszłość pokaże na ile nowe techniki obrazowe mózgu pozwolą zintegrować wiedzę stricte psychiatryczną z patofizjologią ośrodkowego układu nerwowego.

Opracowane na podstawie: Journal of Psychiatry and Neuroscience / 2009-09-29