Kryzys ekonomiczny w Europie a zdrowie publiczne

David Stuckler i wsp – The public health effect of economic crises and alternative policy responses in Europe: an empirical analysis LINK: Lancet 2009; 374:315
Na łamach The Lancet ukazały się wyniki bez wątpienia aktualnej analizy wpływu kryzysu ekonomicznego na stan zdrowia publicznego – wielu komentatorów obawia się bowiem, że kryzys spowoduje jego pogorszenie. Może to być rezultatem rosnącego bezrobocia i wiążącego się z tym zjawiska narastania problemów psychiatrycznych i uzależnień, niekorzystnych zmian w stylu życia (wzrost spożycia tanich produktów spożywczych, o małej wartości odżywczej, czy palenie papierosów w odpowiedzi na stres) oraz pogorszenia opieki zdrowotnej.

WHO ostrzega, że “nie powinniśmy dziwić się narastaniu stresu, rosnącej liczbie samobójstw i zaburzeń psychicznych”; “biedni i wrażliwi będą cierpieć jako pierwsi”; a “utrzymanie w ryzach budżetu opieki zdrowotnej” będzie trudne. Wielu analityków twierdzi jednak, że recesja wpływa na stan zdrowia społeczeństw korzystnie, a badania prowadzone w krajach o wysokim dochodzie sugerowały spadek śmiertelności w okresach zwolnienia gospodarki i wzrost przy jej przyspieszaniu. Odnotowano istotne różnice zależne, między innymi, od płci i wieku.

Trwająca obecnie recesja dała doskonałą okazję do empirycznej oceny tych zjawisk w Unii Europejskiej (UE). Analizowano dane medyczne i ekonomiczne z ostatnich trzech dekad. Wzrost bezrobocia o 1% okazał się wiązać z 0•79% wzrostem odsetka samobójstw w grupie osób poniżej 65 roku życia (95% CI 0•16 – 1•42; 60 – 550 potencjalnych dodatkowych zgonów  [średnio 310] w UE). Spadek zatrudnienia o 1 punkt procentowy wiązał się także z 0•79% wzrostem liczby zabójstw (95% CI 0•06 – 1•52; 3 – 80 potencjalnych dodatkowych zgonów [średnio 40] w UE). Z kolei liczba wypadków na drogach zmalała o 1•39% (0•64 – 2•14; 290 – 980 potencjalnie mniej zgonów [średnio 630] w UE).

Ponad 3% wzrost bezrobocia miał większy wpływ na liczbę samobójstw u osób poniżej 65 roku życia (4•45%, 95% CI 0•65 – 8•24; 250 – 3220 potencjalnych dodatkowych zgonów [średnio 1740] u UE) i zgonów związanych z nadużyciem alkoholu (28•0%, 12•30 – 43•70; 1550 – 5490 potencjalnych dodatkowych zgonów [średnio 3500] w UE). Nie odnotowano jednoznacznego wzrostu śmiertelności całkowitej wraz ze spadkiem zatrudnienia, choć różnice populacyjne okazały się istotne w zależności od stopnia ochrony społecznej. Zwiększenie finansowania programów aktywizacji zawodowej o 10 USD na osobę zmniejszało wpływ bezrobocia na samobójstwa o 0•038% (95% CI – 0•004 to – 0•071).

A zatem, jak piszą autorzy komentarza, choć za obecny kryzys odpowiedzialny jest przede wszystkim sektor finansowy, jego koszty zdrowotne ponosi całe społeczeństwo. Co istotne, rządy mogą częściowo ochraniać swoich obywateli, odpowiednio stymulując działania na rynku pracy.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2009-07-25