Dlaczego leki przeciwdepresyjne działają z opóźnieniem?

Catherine J. Harmer, Guy M. Goodwin i Philip J. Cowen – Why do antidepressants take so long to work? A cognitive neuopsychological model of antidepressant drug action LINK: Br J Psych 2009;195:102
W British Journal of Psychiatry opublikowano ciekawy artykuł podsumowujący aktualną wiedzę na temat przyczyn opóźnienia w wystąpieniu klinicznych efektów działania leków przeciwdepresyjnych.

Podstawowym mechanizmem działania nestora antydepresantów, imipraminy, jest blokowanie błonowych transporterów dla serotoniny i noradrenaliny. Choć do powyższego zjawiska dochodzi bezpośrednio po podaniu leku, to na pierwsze efekty terapeutyczne trzeba czekać nawet kilka tygodni. Przez lata dominującą teorią tłumaczącą odstęp pomiędzy zastosowaniem antydepresantów a wystąpieniem jawnych następstw ich działania była teoria neurobiologiczna zakładająca, że w interesującym nas okresie dochodzi do zmniejszenia liczby postsynaptycznych receptorów dla serotoniny i noradrenaliny, jak też obniżenia wrażliwości autoreceptorów na powierzchni neuronów sero- i noradrenergicznych.

Czynnościowy rezonans magnetyczny umożliwił zweryfikowanie powyższej teorii i skierował zainteresowanie badaczy na zjawiska z pogranicza neurologii i psychologii. Z eksperymentów przeprowadzonych przy użyciu tej techniki diagnostycznej wynika, że leki przeciwdepresyjne modulują procesy emocjonalne, w szczególności pobudzają pozytywne emocje, na długi czas przed pojawieniem się pierwszych efektów ich wpływu na nastrój. W czynnościowym rezonansie magnetycznym omawiane zmiany w procesach emocjonalnych są związane z modulacją nerwową w układzie limbicznym i korze przedczołowej.

Podsumowując, mechanizm działania leków przeciwdepresyjnych wydaje się zgodny z kluczowym postulatami poznawczej teorii depresji. Antydepresanty nie wywierają bezpośredniego wpływu na nastrój, a raczej odbudowują równowagę pomiędzy pozytywnymi a negatywnymi procesami emocjonalnymi, co sprzyja rekonsolidacji poznawczej i psychologicznej.

Opracowane na podstawie: British Journal Psychiatry / 2009-08-24