Dieta śródziemnomorska a upośledzenie funkcji poznawczych – komentarz

David S. Knopman – Mediterranean diet and late-life cognitive impairment a taste of benefit LINK: JAMA 2009;302:686
W Journal of the American Medical Association ukazał się komentarz redakcyjny Knopmana, podsumowujący opublikowane ostatnio wyniki badań oceniających zależności pomiędzy dietą, aktywnością fizyczną a ryzykiem zachorowania na chorobę Alzheimera (AD). Autor odnosi się w nim do rezultatów prac badaczy amerykańskich i francuskich. ]

W pracy amerykańskiej wykazano korzystny wpływ diety śródziemnomorskiej i wysokiej aktywności fizycznej na ryzyko zachorowania na AD. W pracy badaczy francuskich oceniano jedynie związek  diety z pogorszeniem funkcji poznawczych. W tej ostatniej, w większości modeli nie wykazano powiązania pomiędzy wynikami testów oceniających stan funkcji poznawczych a zachowaniami dietetycznymi. Pewien związek wykazano tylko w przypadku jednego testu (Free and Cued Selective Reminding Test), który jednak zdaniem Dr Knopmana pozwala na wychwycenie zmian w zaburzeniach pamięci świeżej, jest jednak testem o zbyt małej czułości dla wykrycia subtelnych różnic związanych z chorobami mózgu.

Interpretacja omawianych badań wymaga uwzględnienia szerszego kontekstu. O ile związek pomiędzy dietą a zaburzeniami funkcji poznawczych, chorobami sercowo-naczyniowymi, nowotworami i umieralnością odzwierciedla przypuszczalnie ekspozycję (w trakcie całego życia) na określoną dietę jak i inne zachowania prozdrowotne, o tyle wpływ aktywności fizycznej to zagadnienie zdecydowanie bardziej złożone. Można przyjąć, że określona dieta nie zmienia się istotnie wraz ze starzeniem się, natomiast aktywność fizyczna u osób w starszym wieku, oprócz działania protekcyjnego, może być również wykładnikiem względnie dobrego stanu zdrowia (braku lub niewielkiej liczby chorób współistniejących).

Uwzględnienie w analizach wpływu zakłócającego czynników ryzyka chorób naczyniowych jest co prawda ważne, niemniej jednak nie uwzględnia ekspozycji na te czynniki we wcześniejszym okresie. Nadciśnienie tętnicze, choroby sercowo-naczyniowe, są w dużym stopniu związane z dietą, stąd zachowania prozdrowotne mogą oddziaływać na funkcje poznawcze poprzez mechanizmy naczyniowe. Alternatywną hipotezą, jest koncepcja wskazująca na rozwój AD w środkowym okresie życia, z dietą śródziemnomorską jako czynnikiem potencjalnie modyfikującym metabolizm beta-amyloidu lub białka tau. Należy również zwrócić uwagę, na fakt, że choroby naczyniopochodne mózgu często współistnieją z AD co oznacza, że małe zmiany w stopniu zagrożenia chorobami naczyniowymi mózgu mogą odgrywać istotną rolę modyfikującą ekspresję zmian związanych z AD.

A zatem przytoczone dane dotyczące korzystnego wpływu diety i innych zachowań prozdrowotnych na ryzyko wystąpienia AD zdaniem autora oznaczają, że dieta może odgrywać rolę wspomagającą (jako jedno z wielu zachowań prozdrowotnych). W podsumowaniu Dr Knopman zauważa, że o ile trudno nie zgodzić się z wartością naukową omawianych prac, to jednak należy podejść z ostrożnością do ich optymistycznych wyników i nie przyjmować ich w całości bezkrytycznie.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2009-08-12