Czynniki socjalno-ekonomiczne a nadciśnienie tętnicze

P. M. Nilsson – Adverse social factors can predict hypertension—but how? LINK: Eur Heart J 2009;30:1305
Peter M. Nillson, w komentarzu redakcyjnym na łamach European Heart Journal, próbuje odpowiedzieć na pytanie jak warunki socjalno-ekonomiczne mogą wpływać na ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego. W szeregu badań wykazano, że ryzyko to zwiększa się u osób o niższym statusie społecznym, mniejszych dochodach, i niższym wykształceniu.

Autor wymienia kilka mechanizmów próbujących tłumaczyć te zależności, należą do nich: nieprawidłowa dieta, niski poziom aktywności fizycznej oraz wyższa częstość palenia papierosów wśród osób o niższym statusie społeczno-ekonomicznym. Wyjaśnieniu tej zależności służy również koncepcja stresu psychosocjalnego, który poprzez aktywację układu współczulnego podwyższa wartości ciśnienia tętniczego. Z przyczyn ekonomicznych: dostępność do systemu ochrony zdrowia może być ograniczona, niższy poziom edukacji nie motywuje do poszukiwania opieki lekarskiej, a poprzez brak zrozumienia dla konsekwencji czynników ryzyka przyczynia się do nieprzestrzegania zaleceń.

Autor wskazuje też na bardziej złożony i niewidoczny mechanizm, nazywany programowaniem biologicznym. Udowodniono, że niska masa urodzeniowa dziecka przekłada się na wzrost ryzyka nadciśnienia tętniczego w dorosłym życiu. O urodzeniowej masie dziecka może właśnie decydować niski status społeczno-ekonomiczny matki, jej poziom wykształcenia oraz występujące w okresie ciąży choroby.

Programowanie biologiczne nie kończy się tylko na okresie płodowym, ale obejmuje również wczesne lata rozwoju dziecka, warunkowane m.in. omawianymi czynnikami. Szczególnie ważne jest biologiczne determinowanie zdolności poznawczych w okresie dzieciństwa. Właśnie poziom inteligencji, stopień stymulacji intelektualnej dziecka i jego rozwój somatyczny będą wpływały w przyszłości nie tylko na formy zachowań zdrowotnych, formy odpowiedzi na stres, ale także na osiągnięty poziom wykształcenia.

W publikowanym w tym samym numerze pisma  badaniu stwierdzono, że u kobiet pracujących w ochronie zdrowia, nie tyle wielkość dochodów ale niższe wykształcenie decydowało o zwiększonym ryzyku wystąpienia nadciśnienia tętniczego. Zmiany społeczne niwelujące nierówności i przeszkody w dostępie do edukacji, mogą mieć zasadniczy wpływ na wyniki leczenia i prewencji nadciśnienia tętniczego.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / 2009-06-01