Zespół wypalenia zawodowego wśród lekarzy – przyczyny

Tait D. Shanefelt i wsp – Career fit and burnout among academic faculty LINK: Arch Intern Med 2009;169:990
Na łamach Archives of Internal Medicine ukazała się niecodzienna praca, poświęcona nie pacjentom i ich leczeniu, lecz lekarzom i konsekwencjom tego, że leczą.

Literatura naukowa ostatnich lat szeroko omawia problem stresu zawodowego lekarzy i postępującego w przebiegu kariery zawodowej spadku zadowolenia z pracy. Autorzy obecnego badania zastanawiają się, jakie aspekty pracy zawodowej przyczyniają się najbardziej do wypalenia zawodowego wśród lekarzy. Hipoteza badawcza, jaką stawiają zakłada, że ryzyko wypalenia zawodowego jest mniejsze u lekarzy, którzy poświęcają większość czasu pracy na zajęcia, które uważają za ważne.

Aby tę hipotezę zweryfikować, autorzy przeprowadzili badanie ankietowe wśród lekarzy internistów z ich macierzystego ośrodka, czyli Mayo Clinic. Badanie było dobrowolne. Wzięło w nim udział 465 z 556 zatrudnionych lekarzy. W ankiecie oceniano zmienne demograficzne, charakterystykę wykonywanej pracy oraz poziom satysfakcji z pracy zawodowej. Wypalenie zawodowe oceniano według standardowego formularza Maslach Burnout Inventory. Dodatkowo pytano, które elementy pracy zawodowej: działalność naukowo-badawcza, kształcenie, opieka nad chorym, administracja, są dla danego lekarza najbardziej znaczącym elementem aktywności zawodowej.

Dla większości lekarzy (68%) najważniejszym elementem pracy była opieka nad chorymi. Następne w kolejności były działalność naukowa (19%) i kształcenie (9%). Zajęcia administracyjne wydawały się ważne tylko dla 3% lekarzy. Stwierdzono, że aż 34% badanych lekarzy spełnia kryteria wypalenia zawodowego. Obecność wypalenia zawodowego korelowała ujemnie z czasem pracy poświęconym zajęciom uważanym za ważne. Lekarze spędzający poniżej 20% swojego czasu pracy na zajęciach, które uważali za ważne, narażeni byli na wypalenie zawodowe znacznie bardziej od innych (53,8% w porównaniu do 29,9%; p<0,001). Czas spędzony na wykonywaniu zajęcia uważanego za najważniejsze okazał się najsilniejszym czynnikiem ochronnym przed wypaleniem zawodowym.

Lekarze wypaleni zawodowo częściej wyrażali chęć przejścia do pracy w niepełnym wymiarze godzin, istotnie częściej wyrażali też chęć zmiany pracy.

W podsumowaniu autorzy podkreślają, że problem wypalenia zawodowego jest w pracy lekarza szczególnie istotny i niepokojący. Wypalenie zawodowe w pierwszym rzędzie zależy od czasu poświęcanego w pracy na działalność uważaną za ważną i potrzebną. Należy więc dążyć do optymalizacji i indywidualizacji czasu pracy lekarzy, tak aby zwiększyć ich zadowolenie z pracy zawodowej.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 2009-05-25