Glikemia, wydzielanie insuliny i insulinowrażliwość przed ujawnieniem się cukrzycy typu 2

A.G. Tabák i wsp – Trajectories of glycaemia, insulin sensitivity, and insulin secretion before diagnosis of type 2 diabetes: an analysis from the Whitehall II study LINK: The Lancet 2009;373:2215
Na łamach The Lancet przedstawiono naturalną historię rozwoju cukrzycy typu 2. W tym celu posłużono się wynikami badania Whitehall II Study, w którym w populacji 6538 urzędników państwowych (kobiet i mężczyzn), wyjściowo bez cukrzycy, dokonywano pomiarów stężeń glukozy na czczo, insulinemii na czczo, jak również stężeń glukozy i insuliny w teście doustnego obciążenia glukozą. Na tej podstawie wyznaczono wskaźniki HOMA (Homeostasis Model Assessment) jako mierniki insulinowrażliwości (HOMA-S) i funkcji komórek beta (HOMA-B).

Uzyskane dane liczbowe pozwoliły w okresie trzynastu lat obserwacji ocenić przebieg krzywych glikemii na czczo i po obciążeniu oraz wskaźników insulinowrażliwości i funkcji komórek beta w dwóch grupach: osób, które rozwinęły cukrzycę (505) i osób, u których cukrzyca się nie rozwinęła (6033).

W pomiarach wyjściowych w grupie, która rozwinęła cukrzycę stwierdzano istotnie statystycznie wyższe stężenia glukozy na czczo i po obciążeniu, stężenia insuliny na czczo i po obciążeniu, niższą insulinowrazliwość mierzoną HOMA-S oraz wyższą funkcję komórek beta mierzoną HOMA-B. W okresie pierwszych lat obserwacji zmiana analizowanych wskaźników miała charakter stabilny i liniowy w obu grupach. W przypadku stężeń glukozy na czczo i wskaźników insulinowrażliwości tempo ich zmian było jednak większe w grupie chorych, u których następnie rozwinęła się cukrzyca.

Od 6 do 3 lat przed rozpoznaniem cukrzycy stwierdzano wyraźne szybsze narastanie zmian metabolicznych: szybsze tempo wzrostu stężenia glukozy na czczo, szybszy wzrost stężenia glukozy po obciążeniu oraz przyspieszenie spadku insulinowrażliwości mierzonego wskaźnikiem HOMA-S. W przypadku funkcji komórek beta, wytwarzanie insuliny w grupie, która rozwinęła cukrzycę było większe od samego początku i około 3-4 lat przed rozpoznaniem cukrzycy narastało przez krótki okres, by następnie od 3 roku przed rozpoznaniem gwałtownie spadać do poziomu poniżej grupy bez zaburzeń metabolizmu glukozy.

Uzyskane wyniki potwierdzają wieloetapowy ciąg zaburzeń metabolicznych, poprzedzający kliniczne rozpoznanie cukrzycy. Autorzy uważają, że może to stanowić podstawę do wdrożenia badań skriningowych i monitorujących na wcześniejszym etapie przebiegu choroby, zwłaszcza w niestabilnym okresie 3-6 lat przed rozpoznaniem. Interwencje terapeutyczne miałyby uwzględniać dynamikę zmian glikemii, wskaźników insulinowrażliwości i funkcji komórek beta.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2009-06-27