Wydolność fizyczna jako ilościowy predyktor ryzyka zgonu oraz ryzyka wystąpienia niekorzystnych zdarzeń sercowo-naczyniowych

Satoru Kodama et al – Cardiorespiratory Fitness as a Quantitative Predictor of All-Cause Mortality and Cardiovascular Events in Healthy Men and Women: A Meta-analysis LINK: JAMA 2009;301(19):2024
Badania epidemiologiczne pokazują, że wydolność fizyczna u osób, którzy nie zgłaszają istotnych dolegliwości ze strony układu krążenia, jest odwrotnie proporcjonalna do ryzyka wystąpienia u nich choroby wieńcowej, jak również do ryzyka zgonu bez względu na jego przyczynę. Wydolność fizyczna, rozumiana przede wszystkim jako wydolność krążeniowo-oddechowa, może zostać w prosty sposób oceniona podczas próby wysiłkowej, jednak rzadko jest ona wykorzystywana przez klinicystę do oceny ryzyka rozwoju choroby wieńcowej u pacjenta. Prawdopodobnie wynika to z trudności, na jakie napotykały do tej pory próby ilościowego opisania predykcyjnej roli wydolności fizycznej.

W jednym z ostatnich numerów czasopisma Journal of the American Medical Association (JAMA) znaleźć można artykuł prezentujący wyniki meta-analizy poświęconej temu zagadnieniu. Autorzy zaczęli pracę od systematycznego przeglądu piśmiennictwa zgromadzonego w bazach Medline i Embase, znajdując tam 33 badania kohortowe, w których przedmiotem analizy była interesująca ich zależność pomiędzy wydolnością fizyczną a incydentami wieńcowymi i niekorzystnymi zdarzeniami sercowo-naczyniowymi (traktowanymi łącznie) i/lub śmiertelnością ogólną u osób zdrowych.

Autorom artykułu udało się zebrać imponujący materiał badawczy, gdyż analiza śmiertelności ogólnej przeprowadzona została na podstawie danych pochodzących od ponad 100 tys. osób, natomiast częstość występowania incydentów wieńcowych lub sercowo-naczyniowych analizowano dla grupy ponad 80 tys. osób. W zależności od wyniku testu wysiłkowego (wyrażonego w postaci ekwiwalentów metabolicznych, czyli jednostek METs) uczestnicy wszystkich badań zostali zakwalifikowani do jednej z trzech grup: o niskiej (poniżej 7.9 METs), średniej (7.9-10.8 METs) lub wysokiej (powyżej 10.9 METs) wydolności krążeniowo-oddechowej.

Po przeprowadzeniu wszystkich wyliczeń statystycznych okazało się, że osoby z niską wydolnością fizyczną w porównaniu z tymi o wysokiej wydolności fizycznej mają istotnie podwyższone ryzyko względne zarówno zgonu (RR 1,70; 95% CI: 1,51-1,92; P<0,001), jak i niekorzystnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (RR 1,56; 95% CI: 1,39-1,75; P<0,001). Gdy porównano grupę o niskiej wydolności fizycznej z osobami o średniej wydolności, ponownie uzyskano różnice istotne statystycznie: osoby ze słabym wynikiem testu wysiłkowego były w większym stopniu zagrożone zgonem (RR 1,40; 95% CI: 1,32-1,48; P<0,001) i niekorzystnymi zdarzeniami sercowo-naczyniowymi (RR 1,47; 95% CI: 1,35-1,61; P<0,001).

Badacze wyliczyli, że już różnica jednego ekwiwalentu metablicznego (1 MET, odpowiada to zwiększeniu prędkości chodu w czasie próby wysiłkowej o 1 km/h) przekłada się na zmniejszenie ryzyka względnego zgonu o 13% (RR 0,87; 95% CI: 0,84-0,90), a incydentów wieńcowych lub sercowo-naczyniowych o 15% (RR 0,85; 95% CI: 0,82-0,88). Próg wydolności fizycznej, poniżej którego ryzyko sercowo-naczyniowe istotnie wzrasta, zależy oczywiście od wieku i płci: np. dla 50-latków wynosi on 8 METs w przypadku mężczyzn i 6 METs w przypadku kobiet.

Zdaniem autorów artykułu wydolność fizyczna powinna zostać włączona do popularnych algorytmów służących do oceny ryzyka rozwoju choroby wieńcowej.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2009-05-20