Czy antagoniści wapnia to bezpieczna grupa leków? Rys historyczny

Fiona M. Turnbull, Mark Woodward – Calcium antagonists revisited LINK: J Hypertens 2009;27:1121
Bezpieczeństwo antagonistów wapnia było tematem gorącej debaty trwającej wśród kardiologów od połowy lat 90-tych, gdy w dwóch badaniach wykazano wzrost śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych związany z przyjmowaniem wspomnianej grupy leków przez pacjentów z chorobą wieńcową. Wkrótce potem w obu badaniach znaleziono poważne błędy, ale jeszcze przez długi czas w prasie popularnej pojawiały się alarmujące tytuły, np. „leki na nadciśnienie mogą być przyczyną ataku serca: zagrożonych jest 6 milionów pacjentów”.

Dopiero w 2003 roku ukazała się prospektywna metaanaliza, w której wykazano istotną (wynoszącą 20% i więcej) redukcję ryzyka wystąpienia udaru, choroby wieńcowej lub poważnego incydentu sercowo-naczyniowego u pacjentów przyjmujących leki z grupy antagonistów wapnia, w porównaniu z pacjentami otrzymującymi placebo (proporcjonalna redukcja ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych okazała się być równie duża, choć znamienność statystyczna była w tym przypadku graniczna).

W badaniach porównujących działanie różnych klas leków hipotensyjnych antagoniści wapnia wypadali zazwyczaj podobnie jak leki z innych klas. U pacjentów z niewydolnością serca wykazano wyraźną wyższość stosowania inhibitorów konwertazy angiotensyny lub terapii „konwencjonalnej” (diuretyk + betabloker), nad leczeniem przy pomocy antagonistów wapnia, ale z kolei w przypadku udarów mózgu antagoniści wapnia wykazywali trend do skuteczniejszego, w porównaniu z innymi klasami leków, działania protekcyjnego.

W ciągu ostatnich 5 lat ogłoszono w dodatku wyniki takich badań, jak m.in. ASCOT-BPLA, VALUE, FEVER, CASE-J, CAMELOT, które bardzo wzbogaciły naszą wiedzę na temat stosowania antagonistów wapnia w wybranych populacjach pacjentów. Journal of Hypertension przynosi próbę podsumowania całej tej wiedzy, poprzez włączenie najświeższych informacji do gotowego już wcześniej „szkieletu” metaanaliz.

Autorzy, na podstawie 27 badań klinicznych, przeprowadzonych w sumie na grupie ponad 175 tys. pacjentów, kolejny raz potwierdzili bezpieczeństwo stosowania antagonistów wapnia w terapii, choć część uzyskanych przez nich wyników stoi w sprzeczności z rezultatami poprzednich metaanaliz. Podstawowa różnica dotyczy niewydolności serca: w porównaniu z placebo leki z tej grupy zmniejszały ryzyko wystąpienia niewydolności serca o 28% (OR 0,72; 95% CI 0,59 – 0,87), podczas gdy wcześniejsze metaanalizy sugerowały odwrotny trend (RR 1,21; 95% CI 0.93 – 1,58). Obecne wyniki sugerują też, że u pacjentów z niewydolnością serca kardioprotekcyjny efekt farmakoterapii wynika przede wszystkim z efektu hipotensyjnego.

W komentarzu redakcyjnym do omawianej pracy dużo miejsca poświęcono trudnościom wynikającym z niejednorodnej metodologii prowadzenia badań. Zdaniem autorów komentarza najważniejszym wnioskiem płynącym z badania jest potwierdzenie faktu, że leki z grupy antagonistów wapnia rzeczywiście mogą być stosowane bezpiecznie.

Opracowane na podstawie: Journal of Hypertension / 2009-06-19

Dodaj komentarz