Bakterie oporne na antybiotyki – problem nie tylko szpitali

Anne G. Matlow, Shaun K. Morris – Control of antibiotic-resistant bacteria in the office and clinic LINK: CMAJ 2009;180(10):1021 (dostępny pełen tekst)
W niedawnym numerze czasopisma The Canadian Medical Association Journal ukazał się artykuł dotyczący coraz częstszego problemu zakażeń drobnoustrojami opornymi na liczne antybiotyki, takimi jak m.in. metycylinooporny Staphylococcus aureus (MRSA) oraz wankomycynooporne Enterococcus i Clostridium difficile.

Zakażenia tymi patogenami rozważa się zwykle w kontekście pacjentów wymagających intensywnej lub długotrwałej terapii. Tymczasem do zakażeń bakteriami opornymi na większość leków coraz częściej dochodzi także u pacjentów leczonych ambulatoryjnie, np. poddawanych dializoterapii. Zgłaszane ostatnio przypadki zachorowań w populacji ogólnej wskazują na możliwą rolę przychodni lekarskich jako cichego rezerwuaru tych najgroźniejszych bakterii. Ryzyko zakażenia w warunkach ambulatoryjnych jest oczywiście o wiele mniejsze niż w warunkach szpitalnych i dotyczy głównie osób z obniżoną odpornością, ale konsekwencje mogą być równie groźne, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę ograniczone możliwości terapeutyczne.

Wspomniane wyżej drobnoustroje przenoszone są najczęściej przez bezpośredni kontakt z chorym lub też pośrednio poprzez kontakt z używanymi przez niego przedmiotami. Rzadziej występuje transmisja poprzez odkrztuszaną z dróg oddechowych wydzielinę lub drogą kropelkową.

Publikowane były doniesienia, że oporne szczepy bakterii znajdowano nawet na stołach do kręgarstwa. Na suchych powierzchniach drobnoustroje mogą przetrwać od kilku dni do kilku miesięcy, jednak głównym sposobem ich rozprzestrzeniania się pozostaje transmisja za pośrednictwem pracowników służby zdrowia, dlatego to właśnie oni powinni być pierwszoplanowym celem wszelkich działań prewencyjnych.

Autorzy zalecają przestrzeganie podstawowych zasad higieny, tzn. mycie rąk przed i po każdym kontakcie z pacjentem, jak również przed procedurami wymagającymi aseptyki, po zdjęciu rękawiczek lateksowych, po kontakcie z wydzielinami chorego oraz gdy podczas badania przedmiotowego przemieszczamy się z okolicy zakażonej do okolicy czystej. Pacjenta przychodzącego do poradni również powinno się zachęcać do dekontaminacji rąk mydłem lub alkoholem.

Użycie antybiotyków powinno być zawsze starannie przemyślane, a jeśli częstość występowania metycylinoopornych szczepów Staphylococcus aureus na danym terenie przekracza 15%, to terapię empiryczną należy prowadzić w taki sposób, aby spektrum działania antybiotyków obejmowało także MRSA.

Standardy sprzątania i utrzymywania porządku w placówkach ambulatoryjnych powinny być takie same jak w szpitalach. Jak dowodzą w podsumowaniu autorzy artykułu, aby powstrzymać pozaszpitalną transmisję opornych na antybiotyki bakterii potrzebne są zintegrowane i wielowymiarowe działania, poparte wynikami najnowszych badań, rozsądnymi wytycznymi i starannym nadzorem epidemiologicznym.

Opracowane na podstawie: Canadian Medical Associaton Journal / 2009-05-12

Dodaj komentarz