Czy porada lekarska może skłonić pacjenta do większej aktywności fizycznej?

Gonzalo Grandes et al – Effectiveness of Physical Activity Advice and Prescription by Physicians in Routine Primary Care LINK: Arch Intern Med 2009;169:694
Konieczność promowania aktywności fizycznej wśród pacjentów jest dziś dla każdego lekarza sprawą oczywistą. Do tej pory nie było jednak przekonujących dowodów na to, że porada lekarska jest w tym przypadku narzędziem skutecznym.

Na szczęście nowe informacje przynosi kwietniowy numer czasopisma Archives of Internal Medicine, w którym znaleźć można wyniki przeprowadzonego w Hiszpanii badania PEPAF (Experimental Program for Physical Activity Promotion). Badacze postanowili ocenić, jakie będą skutki udzielenia pacjentowi porady lekarskiej dotyczącej zwiększenia aktywności ruchowej. Do projektu przystąpiło 56 lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, którzy z grupy ponad 16 tys. pacjentów wybrali osoby, które w ich ocenie były niedostatecznie aktywne fizycznie. Po wykluczeniu osób niemogących uczestniczyć w badaniu pozostali uczestnicy byli randomizowani do dwóch grup: jedna z nich (2248 pacjentów) otrzymała poradę odnośnie konieczności zwiększenia aktywności fizycznej, druga stanowiła grupę kontrolną (2069 pacjentów). Część osób z grupy pierwszej (około 30%) odbyło ponadto dodatkową wizytę, w trakcie której lekarz udzielał dodatkowych informacji na temat zalecanej charakterystyki treningu i wzmacniał motywację pacjenta.

Projekt kontynuowany był przez ponad rok (od października 2003 do grudnia 2004), a oceny aktywności dokonywano zbierając od pacjentów wywiad dotyczący aktywności fizycznej na przestrzeni ostatnich 7 dni (zastosowano formularz 7-Day Physical Activity Recall). Jako drugorzędowy punkt końcowy przyjęto zmianę maksymalnego zużycia tlenu w trakcie próby wysiłkowej na cykloergonometrze (VO2max).

Dla obu grup wyjściowe wartości podstawowych parametrów były podobne. Średnia aktywność fizyczna wynosiła 34 min/tyg., a VO2max. 24,5 mL/kg/min. Po pół roku obserwacji u pacjentów z grupy pierwszej zanotowano zwiększenie czasu aktywności fizycznej średnio o 18 min/tyg. , co w przeliczeniu na równoważniki metaboliczne odpowiada poprawie o 1,3 MET/tyg. Równocześnie w grupie tej ilość osób spełniających zalecenia dotyczące minimalnej aktywności fizycznej wzrosła o 3,9% (NNT= 26). W analizie podgrup okazało się, że efekty interwencji widoczne były przede wszystkim u osób powyżej 50 r.ż. oraz u pacjentów, którym wyznaczono dodatkową wizytę (p<0,001). W przypadku osób poniżej 50 r.ż. nie obserwowano istotnych statystycznie zmian w aktywności fizycznej. Jeśli chodzi o poziom wydolności tlenowej (VO2max.) to nie stwierdzono istotnych różnic pomiędzy obydwiema grupami. Zdaniem badaczy związane było to z tym, że większość pacjentów wybierała dla siebie aktywności o raczej umiarkowanym stopniu intensywności (najczęściej spacery lub taniec), co miało niewielki wpływ na ich ogólną wydolność fizyczną.

Autorzy badania udowodnili, że porada lekarska może być skutecznym narzędziem profilaktyki zdrowotnej. Obserwowane efekty były wprawdzie stosunkowo niewielkie, ale w skali całej populacji mogłyby z pewnością przełożyć się na wymierną poprawę stanu zdrowia publicznego.

Opracowane na podstawie: Annals of Internal Medicine / 2009-04-13