Korzyści ze stosowania leków hipotensyjnych: co, u kogo i w jakim celu

M. R. Law, J. K. Morris i N. J. Wald – Use of blood pressure lowering drugs in the prevention of cardiovascular disease: meta-analysis of 147 randomised trials in the context of expectations from prospective epidemiological studies LINK: BMJ 2009;338:b1665 (dostępny pełen tekst)
Na łamach British Medical Journal ukazała się metaanaliza randomizowanych badań poświęconych leczeniu hipotensyjnemu, która wzbudziła wiele naukowych kontrowersji.

Autorzy zaplanowali ocenę ilościowego wpływu różnych klas leków hipotensyjnych na ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej wraz z jej powikłaniami i ryzyko wystąpienia udaru mózgu. Zamierzali także określić populację osób odnoszących korzyść z prewencyjnego działania leków hipotensyjnych.

Do analizy włączono badania randomizowane dotyczące leków hipotensyjnych, w których zbierano dane dotyczące zdarzeń związanych z chorobą wieńcową i udarów mózgu. Na podstawie przeszukania bazy Medline, lata 1966-2007 wyodrębniono 108 badań randomizowanych, porównujących działanie hipotensyjne leku badanego i placebo (Grupa I badań) i 47 badań porównujących działanie różnych leków hipotensyjnych (Grupa II badań). Siedem badań posiadało trzy ramiona, pozwalające na zaliczenie ich do obu grup.

Wyniki zinterpretowano zestawiając z rezultatami innej dużej metaanalizy badań obserwacyjnych, obejmującej 958 000 osób, opublikowanej w 2002 roku na łamach The Lancet (Lancet 2002;360:1903). W bieżącej pracy grupę 464 000 pacjentów podzielono na trzy podgrupy: bez choroby układu krążenia, z wywiadem choroby wieńcowej oraz z wywiadem udaru mózgu.

Stwierdzono, że wszystkie 5 głównych grup leków hipotensyjnych wywierało podobny efekt ochronny na występowanie udarów mózgu i incydentów wieńcowych. Efekt ochronny był podobny niezależnie od współistnienia choroby układu krążenia i występował niezależnie od wyjściowej wartości ciśnienia tętniczego (dolna granica to 110/70 mm Hg). Dodatkowo beta-adrenolityki miały proporcjonalnie większe działanie ochronne w ciągu pierwszych kilku lat po przebytym zawale serca (redukcja ryzyka o 29%; 95% przedział ufności 22-34%), w porównaniu z innymi lekami hipotensyjnymi (redukcja ryzyka o 15%; 95% przedział ufności 11-19%). Później ich działanie ochronne nie różniło się istotnie od uzyskiwanego przy stosowaniu innych leków.

Ogólnie stwierdzono, że obniżenie ciśnienia skurczowego o 10 mm Hg lub rozkurczowego o 5 mm Hg, niezależnie od stosowanego leku, owocuje 22% (17-27%) redukcją ryzyka zdarzeń związanych z chorobą wieńcową i 41% (33-48%) redukcją ryzyka udaru.

Główny wniosek przedstawiony przez autorów pracy jest następujący: leki hipotensyjne chronią przed chorobą wieńcową i jej powikłaniami oraz przed udarem mózgu, niezależnie od wyjściowych wartości ciśnienia i, w dużej mierze, niezależnie od rodzaju leku. Preparaty hipotensyjne należy więc podawać wszystkim osobom z grupy podwyższonego ryzyka chorób układu krążenia (na przykład powyżej pewnej granicy wieku), zamiast diagnozować i monitorować nadciśnienie tętnicze i w efekcie stosować farmakoterapię tylko u wybranych chorych.

Opracowane na podstawie: BMJ / 2009-05-19