Rokowanie u kobiet z dolegliwościami dławicowymi, bez towarzyszących istotnych zmian w tętnicach wieńcowych

Martha Gulati i wsp – Adverse Cardiovascular Outcomes in Women With Nonobstructive Coronary Artery Disease LINK: Arch Intern Med 2009;169:843
W codziennej praktyce klinicznej często spotyka się pacjentki z objawami klinicznymi sugerującymi rozpoznanie choroby niedokrwiennej serca, u których w badaniu koronarograficznym nie występują istotne zmiany w tętnicach wieńcowych. Do niedawna uznawano, że rokowanie w tej grupie jest dobre i, pomimo objawów klinicznych zmuszających do wykonania koronarografii, po jej „korzystnym” wyniku za wystarczające uznawano zapewnienie o łagodnym charakterze dolegliwości i braku konieczności stosowania specyficznej terapii.

Na łamach Archives of Internal Medicine ukazała się praca podważająca słuszność przekonania o dobrym rokowaniu takich pacjentek. Porównano w niej losy obserwowanych przez 5.7 roku, w ramach badania Women’s Ischemia Syndrome Evaluation (WISE), 540 objawowych kobiet, skierowanych, ze wskazań klinicznych, na badanie koronarograficzne, w którym nie stwierdzono istotnych zwężeń oraz obserwowanych przez 10 lat 1000 bezobjawowych kobiet, bez wywiadu choroby wieńcowej, dopasowanych pod względem wieku i rasy, uczestniczących w The St James Women Take Heart (WTH) Project.

Złożony punkt końcowy badania stanowiły liczone łącznie zawały serca, udary, hospitalizacje z powodu niewydolności serca i zgony. Uśrednione wskaźniki incydentów sercowo-naczyniowych w obserwacji 5-letniej wyniosły 16.0% u uczestniczek WISE ze zwężeniami w tętnicach wieńcowych w granicach 1%-49%, 7.9% u uczestniczek WISE bez zwężeń (0%) w tętnicach wieńcowych oraz 2.4% u bezobjawowych uczestniczek WTH (P≤0.002, po skorygowaniu względem różnic w występowaniu czynników ryzyka sercowo-naczyniowego). Wzrost liczby incydentów w grupie WISE z nieistotnymi zmianami w naczyniach wieńcowych dotyczył wszystkich składowych złożonego punktu końcowego, osiągając istotność statystyczną w przypadku udarów i hospitalizacji z powodu niewydolności serca (odpowiednio P≤0.004 i P≤0.002).

W komentarzu autorzy pracy podkreślają, że zgodnie z ich wiedzą jest to pierwsze badanie, w którym wykazano że kobiety z objawami sugerującymi rozpoznanie choroby niedokrwiennej serca, ale bez istotnych zwężeń w tętnicach wieńcowych, a nawet z uznawanym za całkowicie prawidłowy wynikiem badań koronarograficznych, są bardziej zagrożone powikłaniami sercowo-naczyniowymi. A zatem, zdaniem autorów pracy, kobiety z objawami sugerującymi niedokrwienie mięśnia sercowego, z prawidłowym wynikiem koronarografii lub zwężeniem tętnic wieńcowych nie przekraczającym 49%, powinny być poddawane dalszej diagnostyce, polegającej przede wszystkim na ocenie występowania dysfunkcji śródbłonka. U kobiet, u których dysfunkcję taką stwierdzono należy, ich zdaniem, poza modyfikacją czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, stosować agresywną farmakoterapię (aspiryna, b-blokery, ACEI, itp.)

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / 2009-05-11