Rak piersi – obecny stan wiedzy i nadzieje na przyszłość

John R Benson et al – Early breast cancer LINK: Lancet 2009;373:1463
W The Lancet ukazał się artykuł podsumowujący obecny stan naszej wiedzy na temat raka piersi we wczesnym stadium oraz postępów w jego diagnostyce i leczeniu.

Zdaniem autorów zmiany zachodzące w stylu życia współczesnych społeczeństw, szczególnie w dziedzinie zachowań związanych z prokreacją, są bez wątpienia odpowiedzialne za obserwowany w skali całego świata wzrost częstości występowania raka piersi. Każdego roku wykrywa się ponad 1,2 mln nowych zachorowań, a około 500 tys. kobiet umiera z powodu raka piersi, przy czym ryzyko zachorowania zaczyna gwałtownie rosnąć pomiędzy 35 i 39 rokiem życia, a swój szczyt osiąga około 50 roku życia, w przypadku raka estrogenowo-niezależnego, i około 70 roku życia w przypadku odmiany zależnej od estrogenów.

Szacuje się, że 5-10% przypadków raka piersi wynika z dziedzicznych mutacji w genach supresorowych, takich jak BRCA1 i BRCA2. Mutacje w dwóch wspomnianych genach odpowiedzialne są za około 75% przypadków rodzinnego występowania raka piersi, a ich obecność w genotypie oznacza dla kobiety średnio około 80-procentowe ryzyko zachorowania na przestrzeni całego życia.

Zakrojony na szeroką skalę skrining mammograficzny oraz postępy w terapii nowotworów (m.in. wprowadzenie do leczenia tamoksyfenu) wpłynęły w oczywisty sposób na epidemiologiczny obraz tej choroby: na przestrzeni ostatnich dwóch dekad można zaobserwować wyraźną tendencję do wcześniejszego jej wykrywania oraz redukcję liczby zgonów z nią związanych. Trzeba jednak pamiętać, że u 10% pacjentek rak piersi może nie dawać obrazu typowego dla guza złośliwego, a w takim wypadku diagnoza postawiona na podstawie mammografii będzie fałszywie ujemna.

Na odległe wyniki leczenia pacjentek z rakiem piersi podstawowy wpływ mają regularne kontrole onkologiczne. Stały postęp w technice radioterapii oraz bardzo skrupulatne przestrzeganie przez chirurgów zasady usuwania guza z marginesem zdrowych tkanek (zazwyczaj 2-3 mm, wg niektórych autorów 5 mm) są czynnikami, które przyczynić się mogą do dalszej poprawy wyników leczenia.

Chirurgia onkoplastyczna, w tym operacje rekonstrukcji piersi wykonywane jednoczasowo z resekcją guza, pozwalają uzyskać coraz lepsze efekty kosmetyczne, choć niestety problemem pozostaje nadal optymalny sposób prowadzenia u takich pacjentek radioterapii. W grupie pacjentek poddawanych leczeniu chirurgicznemu do priorytetowych elementów diagnostyki należy obecnie śródoperacyjna ocena węzłów chłonnych.

Stale rozwijane są nowe metody leczenia, wśród których największe nadzieje budzą prace na substancjami wpływającymi na receptory dla komórkowych czynników wzrostu, jak również próby modyfikacji wewnątrzkomórkowych dróg przekazywania sygnału. Należy oczekiwać, że w niedalekiej przyszłości rutynową praktyką stanie się określanie genetycznego profilu pacjenta, co ułatwi wybór najlepszej metody leczenia, a w przypadku chemioterapii umożliwi również określenie optymalnej dawki leku. Profil molekularny, czyli ocena zmian w ekspresji genów, stanie się zapewne cenną metodą monitorowania skuteczności leczenia.

Zdaniem autorów przyszłość należy w tym przypadku do integracji nowych zdobyczy wiedzy medycznej z metodami konwencjonalnymi.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2009-04-25