Zapalenie mięśnia sercowego – aktualny stan wiedzy

Leslie T. Cooper – Myocarditis LINK: N Engl J Med 2009;360:1526
Na łamach New England Journal of Medicine opublikowano interesujący artykuł poglądowy autorstwa Leslie T. Cooper, poświęcony zapaleniu mięśnia sercowego.

W najczęstszej postaci zapalenie mięśnia sercowego spowodowane jest zakażeniem wirusowym, rzadziej jego przyczyną są reakcje toksyczne lub reakcje nadwrażliwości na leki, zapalenie olbrzymiokomórkowe i sarkoidoza. Podstawę rozpoznania zapalenia stanowi wynik biopsji mięśnia sercowego, przy czym obecnie coraz częściej stosuje się swoiste komórkowo barwienie immunoperoksydazą.

Przebieg kliniczny pozwala wyróżnić kilka postaci zapalenia. Piorunującemu/ostremu zapaleniu mięśnia sercowego rozwijającemu się w czasie nie przekraczającym dwóch tygodni towarzyszą objawy niewydolności serca i duże zaburzenia hemodynamiczne, przy często jeszcze nie poszerzonej lewej komorze. Choć pacjenci często znajdują się ciężkim stanie i wymagają mechanicznego wspomagania akcji serca, może dojść do wyzdrowienia, zwłaszcza jeśli wyniki biopsji wskazują na rozpoznanie zapalenia limfocytarnego. Rokowanie co do wyzdrowienia jest złe w przypadku rzadziej występujących postaci zapalenia eozynofilowego lub olbrzymiokomórkowego.

Generalnie można zakładać, że zapalenie piorunujące ma lepsze rokowanie jeśli poprzedza je, zwykle około 2-tygodniowy, okres objawów prodromalnych infekcji wirusowej (bowiem częściej jest to postać limfocytarna). Jeśli do rozwoju niewydolności serca i poszerzenia lewej komory dochodzi w ciągu tygodni lub miesięcy i towarzyszą im zaburzenia rytmu serca lub zaawansowane zaburzenia przewodzenia, możemy spodziewać się rozpoznania zapalenia eozynofilowego lub olbrzymiokomórkowego, a rokowanie generalnie jest złe. Równie złe rokowanie towarzyszy niewydolności serca o dowolnym czasie trwania, z współistniejącą eozynofilią.

Niewydolność serca z rozstrzenią lewej komory trwająca wiele miesięcy, ale z nowymi zaburzeniami rytmu lub zaawansowanymi zaburzeniami przewodzenia może nasuwać podejrzenie sarkoidozy serca lub swoistych infekcji typu Borelioza, chociaż najczęściej przy przebiegu przewlekłym stwierdza się zmiany nieswoiste. Oznaczenia poziomu troponiny I mają stosunkowo wysoką swoistość ale małą czułość w rozpoznaniu mięśnia sercowego.

Metodą coraz częściej stosowaną w diagnostyce zapaleń jest rezonans magnetyczny, pod warunkiem obrazowania z późnym wzmocnieniem. Badanie echokardiograficzne pozwala wykluczyć inne przyczyny niewydolności serca, brak jest natomiast objawów swoistych dla zapalenia.

Biopsję endomiokardialną należy wykonywać u chorych z niewydolnością serca i zaburzeniami hemodynamicznymi o nie wyjaśnionej przyczynie, rozwijającymi się w czasie nie przekraczającym 2 tygodni (z powodu podejrzenia piorunującego limfocytowego zapalenia mięśnia sercowego, w którym wyniki badań eksperymentalnych mogą wskazywać na skuteczność leczenia rybawiryną i interferonem) oraz u chorych z takimi samymi objawami rozwijającymi się w czasie od 2 tygodni do 3 miesięcy, jeśli towarzyszą im komorowe zaburzenia rytmu, zaawansowane bloki przewodzenia lub brak reakcji na standardowe postępowanie (podejrzenie zapalenia olbrzymiokomórkowego, w którym rokowanie mogą poprawić cyklosporyna i kortykosterydy).

Opracowane na podstawie: NEJM / 2009-04-09