Brunatna tkanka tłuszczowa u dorosłych – czy występuje i jaką spelnia rolę?

Aaron M. Cypess i wsp. – Identification and Importance of Brown Adipose Tissue in Adult Humans LINK: N Engl J Med 360;15:1509
Na ogólną pulę tkanki tłuszczowej składają się dwa funkcjonalnie odrębne rodzaje tłuszczu: biały i brunatny. Tłuszcz biały stanowi podstawowe źródło energii oraz uwalniania hormonów i cytokin, wpływających na przemiany metaboliczne i oporność na insulinę. Nadmiar białej tkanki tłuszczowej powoduje otyłość.

Brunatna tkanka tłuszczowa występuje u noworodków i małych dzieci, odgrywając istotną rolę w wydatkowaniu energii w postaci termogenezy, w której pośredniczy ekspresja swoistego tkankowo białka rozprzęgającego – 1 (UCP1). Do niedawna uznawano, że nie występuje ona u osób dorosłych lub nie odgrywa u nich żadnej roli fizjologicznej. Szacuje się jednak, że u osoby dorosłej zaledwie 50 g maksymalnie stymulowanej brunatnej tkanki tłuszczowej mogłoby odpowiadać za do 20% dziennego wydatku energetycznego.

Na łamach New England Journal of Medicine opublikowano pracę, w której przeanalizowano wyniki pozytronowej tomografii emisyjnej z wykorzystaniem 18F-fluorodeoxyglukozy (18F-FDG) i tomografii komputerowej (PET-CT), wykonanych z różnych wskazań u 1972 chorych, w celu wykrycia potencjalnych złogów brunatnej tkanki tłuszczowej. U chorych poddawanych zabiegom operacyjnym wykonano ponadto biopsje szyi i okolicy nadobojczykowej, oceniając w nich obecność UCP1.

Badacze wykazali istnienie znaczących złogów brunatnej tkanki tłuszczowej w okolicy śródpiersia przedniego. Dodatnie wyniki PET-CT stwierdzono u 7.5% kobiet i 3.1% mężczyzn (P<0.001). W bioptatach tkanek tego regionu stwierdzono obecność adipocytów zawierających UCP1, potwierdzających obecność brunatnej tkanki tłuszczowej.

Prawdopodobieństwo wykrycia brunatnej tkanki tłuszczowej korelowało ujemnie, między innymi, z wiekiem wyrażonym w latach i, u starszych chorych, z indeksem masy ciała (BMI). Ta druga korelacja może sugerować ochronne działanie brunarnej tkanki tłuszczowej przeciwko otyłości.

Podsumowując, obrazowanie techniką 18F-FDG PET – CT pozwoliło wykazać obecność brunatnej tkanki tłuszczowej u niektórych dorosłych osób. Zdaniem autorów pracy, korelacja z BMI sugeruje jej potencjalny udział w przemianach metabolicznych. Dalsze badania pozwolą lepiej zrozumieć fizjologiczne znaczenie brunatnej tkanki tłuszczowej i wyznaczyć cel dla potencjalnych interwencji terapeutycznych w leczeniu otyłości.

Opracowane na podstawie: NEJM / 2009-04-09