Regularne przyjmowanie statyn a ryzyko wypadków: nie wyciągajmy pochopnych wniosków

Colin R. Dormuth i wsp – Statin adherence and risk of accidents: a cautionary tale LINK: Circulation 2009;119:2051 (dostępny pełen tekst)

Na łamach Circulation ukazał się ciekawy artykuł, uczący pokory w interpretacji wyników badań naukowych,  zwłaszcza obserwacyjnych, bez randomizacji. Pomimo ich niewątpliwej przydatności do oceny działań niepożądanych i skuteczności leków w szerszych populacjach niż byłoby to możliwe w próbach randomizowanych, badania takie są często obarczone błędem systematycznym. Polega on na tym, że populacje przyjmujące dany lek i nie przyjmujące go różnią się istotnie w kilku aspektach, przez co rokowanie w obu grupach jest również odmienne. Różnice w skuteczności leczenia, czy też w zakresie innych ocenianych parametrów nie stanowią następstw leczenia ale nie dających się kontrolować różnic pomiędzy grupami.

Jedną z najczęstszych przyczyn błędu jest tak zwany efekt zdrowego pacjenta. Otóż ludzie o wysokiej świadomości zdrowotnej częściej przyjmują leki zgodnie z zaleceniami, dbają o dietę i badania kontrolne oraz generalnie żyją zdrowiej, rozsądniej i racjonalnie podchodzą do życia. W związku z tym mają lepsze rokowanie.

Autorzy kanadyjscy wykazali tę zależność w kohorcie 141 086 pacjentów stosujących statyny w ramach prewencji pierwotnej. Zbadali oni zależność pomiędzy przestrzeganiem zaleceń co do przyjmowania leku (na podstawie danych o realizacji recept), a częstością różnych zdarzeń, według wszelkiego prawdopodobieństwa nie związanych z leczeniem statynami, przede wszystkim częstością wypadków w miejscu pracy i częstością wypadków samochodowych, jak również prawdopodobieństwem korzystania z badań skriningowych.

W wieloczynnikowej analizie Coxa wykazano, że sumienne przyjmowanie statyn „zapobiega” wypadkom samochodowym (iloraz szans 0,75; 95% przedział ufności 0,72-0,79) i wypadkom w miejscu pracy (iloraz szans 0,77; 95% przedział ufności 0,74-0,81). Co więcej, pacjenci tacy częściej korzystają z badań skriningowych (iloraz szans 1,17; 95% przedział ufności 1,15-1,20) oraz rzadziej zapadają na choroby najprawdopodobniej nie mające żadnego związku z działaniem statyn (iloraz szans 0,87; 95% przedział ufności 0,86-0,89).

Podsumowując ten dający wiele do myślenia artykuł autorzy twierdzą, iż pacjenci przestrzegający sumiennie zaleceń co do przyjmowania statyn, sumiennie przestrzegają także innych zaleceń i uzyskane wyniki są tego konsekwencją. W związku z tym autorzy przestrzegają przed zbyt łatwowiernym interpretowaniem różnych, czasami zadziwiających wyników badań klinicznych bez randomizacji, nawet prowadzonych na dużych grupach chorych.

Opracowane na podstawie: Circulation / 2009-04-21