Czy będziemy mogli „wyleczyć cukrzycę”?

Ch.D. Saudek – Can diabetes be cured? Potential biological and mechanical approaches LINK: JAMA 2009;301:1588
Aktualne próby „wyleczenia” cukrzycy oraz ich ograniczenia omówiono w komentarzu redakcyjnym na łamach Journal of the American Medical Association.

Jednym z proponowanych sposobów jest transplantacja trzustki. Najczęściej wykonywana jest wraz z transplantacją nerki, choć może być proponowana oddzielnie, przy bardzo niestabilnym przebiegu cukrzycy. Metoda ta wymaga stałej terapii imunosupresyjnej, a 10-letni okres przeżycia przeszczepu nie przekracza 50%.

Prostszą alternatywą jest transplantacja komórek beta wysp trzustkowych, nie wymagająca stosowania immunosupresji z pomocą glikokortykoidów. W tych przypadkach jednak już po około roku u 66% operowanych istnieje konieczność powrotu do insuliny. Istotne ograniczenie stanowi również dostęp do komórek wysp trzustkowych. Rozwiązaniem tego ostatniego problemu mogłaby być ksenotranspalntacja komórek trzustki świń, po odpowiedniej modyfikacji. Inna potencjalna droga do odnowienia wysp trzustkowych to wykorzystanie komórek macierzystych: embrionalnych lub somatycznych. Te dwie ostatnie metody wymagają jeszcze wielu badań przed próbą wdrożenia ich u ludzi.

Inną drogą może być regeneracja komórek beta – u chorych z cukrzycą typu 1 i typu 2 pewna ilość komórek beta wysp trzustkowych pozostaje sprawna. Komórki te mogą umożliwić regenerację narządu lub zapewnić wystarczającą ilość insuliny, jeżeli proces ich niszczenia zostanie zahamowany. Terapia immunosupresyjna, np. przeciwciałami, mogłaby zapobiec stopniowemu niszczeniu komórek beta i indukować remisję cukrzycy typu 1. Złożoną sieć zależności immunologicznych w początkowym etapie cukrzycy modyfikuje niemieloablacyjna transplantacja szpiku. Do tego zabiegu kwalifikują się chorzy na cukrzycę typu 1 w okresie pierwszych 6 tygodni od rozpoznania choroby. W dotychczasowych doświadczeniach około połowa takich pacjentów pozostawała bez insuliny przez okres 31 miesięcy.

Inne podejście to stworzenie sztucznej trzustki. Zaczęto opracowywać implantowane układy uwalniania insuliny sterowane aktualnymi jej stężeniami – badania w tym zakresie jednak zawieszono.

Wyleczenie cukrzycy będzie, miejmy nadzieję, możliwe w przyszłości, tymczasem powinniśmy dokonać możliwie najwięcej, aby wykorzystać dostępne metody terapii, ograniczające niekorzystne skutki zdrowotne zaburzeń metabolizmu glukozy.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2009-04-15