Kwasy omega-3 i ich rola w kardiologii

E.J. Chan i L. Cho – What can we expect from omega-3 fatty acids? LINK: Clev Clin J Med 2009;76;245 (dostępny pełen tekst)
Zdrowa dieta może nas uchronić przed chorobami cywilizacyjnymi i ich dewastującymi skutkami zdrowotnymi. Przypuszcza się, że taką rolę ochronną mogą spełniać kwasy tłuszczowe omega-3, zawarte w tłuszczu ryb morskich. Z tego powodu, w niektórych populacjach, spożywających dużą ilość ryb morskich (np. Eskimosi), częstość występowania choroby niedokrwiennej serca i jej powikłań jest niska. Do kwasów omega-3 o prozdrowotnym znaczeniu zalicza się kwas eikozapentaenowy i dokozaheksaenowy.

Mechanizmy działania ochronnego tych kwasów nie zostały jednoznacznie zbadane. Postuluje się ich wpływ na budowę błony komórkowej m.in. kardiomiocytów, stabilizujący funkcję kanałów jonowych, co widoczne jest zwłaszcza w sytuacji niedokrwienia. W blaszkach miażdżycowych zmniejsza się nasilenie procesów zapalnych, m.in. redukcji ulega ilość monocytów, co przyczynia się do „stabilizacji” blaszek. Kwasy te wpływają również na funkcję płytek, poprzez zmniejszenie wytwarzania proagregacyjnych metabolitów kwasu arachidonowego. Jednym z ważnych mechanizmów ochronnych jest wpływ na lipidy: redukcja stężeń trójglicerydów, z jednoczesnym zwiększeniem rozmiarów cząsteczek LDL. Przy wysokich stężeniach trójglicerydów, przekraczających 500 mg%, podanie 4 g tych kwasów redukuje stężenie trójglicerydów nawet o 39%.

W badaniu GISSI-Prevenzione, po zastosowaniu kwasów omega-3, w ramach prewencji wtórnej zawału mięśnia sercowego, stwierdzono 44% względną redukcję liczby nagłych zgonów i 21% redukcję śmiertelności całkowitej. Korzystny efekt przypisano hamowaniu zaburzeń rytmu i procesów zapalnych w blaszkach miażdżycowych. W jednej z prób klinicznych podawanie kwasów omega-3 zmniejszało o połowę częstość epizodów migotania przedsionków występujących po operacji pomostowania aortalno-wieńcowego.

Uwzględniając powyższe wyniki American Heart Association zaleciło zdrowym osobom spożywanie ryb morskich bogatych w kwasy tłuszczowe omega-3 (np. łosoś i makrela), przynajmniej dwa razy w tygodniu, a pacjentom z chorobą niedokrwienną serca stosowanie preparatów farmakologicznych, zawierających 1,0 gram tych kwasów dziennie.

Na kongresie ACC w Orlando ogłoszono wyniki badania OMEGA, w którym nie zaobserwowano jednak poprawy rokowania u chorych po zawale serca leczonych optymalnie po dodaniu kwasów omega-3. Określenie korzyści z  ich przyjmowania wymaga dalszych badań.

Opracowane na podstawie: Cleveland Clinic Journal of Medicine / 2009-04-23