Zdrowie jako zdolność do adaptacji – komentarz redakcyjny The Lancet

Redakcja The Lancet – What is health? The ability to adapt LINK: Lancet 2009;373:781
Redakcja The Lacet opublikowała na łamach swojego czasopisma krótki tekst poświęcony definicji zdrowia, krytyczny wobec w napisanej w 1946 roku, słynnej definicji Światowej Organizacji Zdrowia. A zatem zdrowie to nie „kompletny dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny.” Co więcej, zdaniem redaktorów, zdrowie nie jest także „wyłącznie brakiem choroby.”

Obie historyczne definicje nie wytrzymały próby czasu i postępów nauki, która dostarcza nam informacji na poziomie molekularnym, indywidualnym i społecznym. Do fizycznego, psychicznego i społecznego wymiaru zdrowia należy dodać o co najmniej dwa kolejne. Po pierwsze, nie można oddzielić ludzkiego zdrowia od życia innych istot żywych naszej planety – jesteśmy elementem świata ożywionego. Po wtóre, ogromną rolę odgrywa świat nieożywiony – możemy się o tym doskonale przekonać obserwując zachodzące zmiany klimatu.

Pomimo ogromnych postępów i dostarczania technologii pozwalających poprawiać stan zdrowia poszczególnych ludzi, nauka nie usunęła z naszego życia cierpienia. Jest to więcej niż prawdziwe, np. w wymiarze społecznym – nie można cieszyć się zdrowiem w chorym społeczeństwie.

Jaka zatem powinna być definicja zdrowia? Najlepsza wydaje się, zdaniem The Lancet, pochodząca z 1943 roku definicja francuskiego lekarza Georges Canguilhem, który odrzucał dychotomiczną ideę prawidłowego i nieprawidłowego stanu zdrowia. Canguilhem postrzegał zdrowie nie jako pojęcie stałe ale jako zdolność jednostki do przystosowania do otaczającego ją środowiska (w szerokim rozumieniu tego słowa). A zatem, zgodnie z definicją Canguilhema, pojęcie zdrowia jest różne dla poszczególnych osób i w zależności od okoliczności. Nie definiuje go lekarz, ale pacjent, zgodnie ze swoimi potrzebami funkcjonalnymi. Rolą lekarza jest pomoc w adaptacji do panujących okoliczności.

Zdaniem redaktorów The Lancet uroda definicji Canguilhema polega na tym, że uwzględnia wpływy świata ożywionego i nieożywionego, a także elementów fizycznych, psychicznych i społecznych na ludzkie życie. Odwrotnie niż w klasycznej definicji to nie lekarz a pacjent decyduje o tym co jest stanem zdrowia i jakie są jego potrzeby zdrowotne. Lekarz staje się partnerem starającym się zaspokajać te potrzeby.

Opracowane na podstawie: Lancet / 2009-03-07

Dodaj komentarz