Zespół sercowo-nerkowy, patofizjologia a leczenie

Mariell Jessup i Maria Rosa Costanzo – The Cardiorenal Syndrome: Do We Need a Change of Strategy or a Change of Tactics? LINK: J Am Coll Cardiol 2009;53:597
Zgodnie z aktualnym podziałem wyróżnia się 5 podstawowych postaci zespołu sercowo-nerkowego. Postać pierwsza to zespół ostry, w którym nagłe upośledzenie funkcji serca, np. w przebiegu ostrego wstrząsu kardiogennego, prowadzi do ostrego uszkodzenia nerek. Postać druga to przewlekły zespół sercowo-nerkowy, prowadzący do uszkodzenia nerek, np. w przebiegu przewlekłej niewydolności serca. Postać trzecia to ostry zespół nerkowo-sercowy, w którym nagłe pogorszenie funkcji nerek (np. ostre niedokrwienie nerek) powoduje ostre zaburzenia serca (np. niewydolność, serca, zaburzenia rymu). Postać czwarta to przewlekły zespół nerkowo-sercowy, w którym przewlekłe uszkodzenie nerek (np. przewlekłe zapalenie kłębków nerkowych) przyczynia się do pogorszenia funkcji serca. Postać piąta to z kolei zespół sercowo-nerkowy wtórny do chorób systemowych (takich jak np. cukrzyca), powodujących uszkodzenie obu narządów.

Na łamach Journal of The American College of Cardiology, ukazał się komentarz poświęcony patofizjologicznym podstawom zespołu sercowo-nerkowego i nawiązujący do wyników dwóch prac poświęconych temu problemowi a opublikowanych w tym samym numerze JACC.

W pierwszej ze wspomnianych prac Mullens i wsp. wykazali, że czynnikiem najsilniej determinującym pogorszenie funkcji nerek w przebiegu ostrej niewyrównanej niewydolności serca było podwyższone ośrodkowe ciśnienie żylne, istotnego znaczenia nie miały natomiast zmiany indeksu sercowego.

W drugim z badań autorzy oceniali czynniki korelujące z funkcją nerek u 2557 chorych poddawanych cewnikowaniu prawego serca. Podobnie jak w pierwszym z badań, podwyższone ośrodkowe ciśnienie żylne było w sposób niezależny związane z gorszą funkcją nerek i, jednocześnie, z niekorzystnym rokowaniem. Co interesujące, niekorzystny wpływ podwyższonego ośrodkowego ciśnienia żylnego był stosunkowo największy u chorych z zachowanym indeksem sercowym.

Wyniki tych badań podważają powszechne przekonanie, że niewydolność nerek związana jest z hypoperfuzją nerek wynikającą ze zbyt małego rzutu serca. Potwierdzają natomiast pogląd, że hyperwolemia (występująca u dwóch trzecich chorych z niewydolnością serca bez jawnych obrzęków), stanowi niezależny czynnik ryzyka zgonu.

Ponieważ, diuretyki pętlowe stosowane do usunięcia nadmiaru sodu i wody z organizmu aktywują układ renina angiotensyna-aldosteron, ze wszystkimi niekorzystnymi następstwami, obecnie rozważa się stosowanie innych metod usuwania nadmiar płynów z organizmu. Jedną z proponowanych metod jest ultrafiltracja, pozwalająca uniknąć nadmiernej reakcji neurohumoralnej – obiecujące wyniki przyniosło w tym zakresie badanie UNLOAD (Ultrafiltration vs IV Diuretics for Patients Hospitalized for Acute Decompensated Congestive Heart Failure).

Konieczne są dalsze badania oceniające, czy działania mające w sposób swoisty obniżać ośrodkowe ciśnienie żylne wpłynąć korzystnie na czynność nerek i serca oraz poprawią rokowanie.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 2009-02-17