Nigdy nie jest za późno na leczenie niewydolności serca

Marco Metra, Livio Dei Cas i Barry M. Massie – Treatment of heart failure in the elderly: never say it`s too late LINK: Eur Heart J 2009;30:391
Na łamach European Heart Journal ukazał się komentarz redakcyjny poświęcony leczeniu niewydolności serca u osób w podeszłym wieku. Zważywszy, że niewydolność serca w głównej mierze dotyczy właśnie osób w starszym wieku, dostępne dane są zadziwiająco niekompletne. W większości dużych prób klinicznych rekrutowano pacjentów w wieku średnio około 60 lat. Jest to przynajmniej o 15 lat mniej niż wynosi średnia wieku chorych z niewydolnością serca. Oczywiście w badaniach tych brali udział również starsi pacjenci, jednak było ich niewielu.

U pacjentów w wieku podeszłym częściej występuje też niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową – czyli niewydolność rozkurczowa.

W podgrupach starszych chorych nie wykazano jednoznacznego wpływu inhibitorów konwertazy angiotensyny na rokowanie, jednak może to być wynikiem małej liczebności ocenianych grup. Inne leki powszechnie stosowane w niewydolności serca również nie zostały wiarygodnie ocenione – niejednoznaczne są wyniki badań z blokerami receptora dla angiotensyny, mało jest też danych dotyczących stosowania antagonistów aldosteronu, jakkolwiek w badaniu RALES efekt terapeutyczny był podobny w grupie > 67 roku życia. Podobnie, mała ilość osób w podeszłym wieku w badaniach z beta-adrenolitykami uniemożliwia wyciągniecie jednoznacznych wniosków. Stosunkowo dużo wiadomo na temat digoksyny – jakkolwiek tolerancja leku przez osoby w podeszłym wieku jest mniejsza, to korzystny efekt terapeutyczny utrzymuje się we wszystkich grupach wiekowych.

Podsumowując można przyjąć, że choć niewiele jest dowodów z badań klinicznych na skuteczność nowoczesnego leczenia niewydolności serca u osób w wieku podeszłym, nie ma też danych na to, że leki te działać będą w tej specyficznej populacji gorzej lub będą szkodliwe. Dlatego pacjentów wieku podeszłym należy leczyć według ogólnie przyjętych zasad i zaleceń, pamiętając jedynie o gorszej tolerancji leków w tej grupie chorych.

Dane przytoczone w Euro Heart Failure Survey II dowodzą, że w leczeniu niewydolności serca u osób starszych stosuje się za małe dawki leków i często nie używa się wszystkich ogólnie zalecanych preparatów, z drugiej strony zbyt często sięga się po diuretyki i blokery kanałów wapniowych. Co optymistyczne, w porównaniu z danymi pochodzącymi sprzed 5 lat, można zauważyć istotną poprawę.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / 2009-02-15