Leki przeciwdepresyjne a ryzyko samobójstwa – metaanaliza

C. Barbui, E. Esposito i A. Cipriani – Selective serotonin reuptake inhibitors and risk of suicide: a systematic review of observational studies LINK: CMAJ 2009;180:291 (dostępny pełen tekst)
Ingerencje lekowe w funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego, w przypadku schorzeń o podłożu psychicznym, pomimo całej zgromadzonej wiedzy o patofizjologii neuroprzekaźników, nie mają charakteru wybiórczego i nie są pozbawione niebezpieczeństw. W tym właśnie kontekście na łamach Canadian Medical Association Journal omawiany jest wpływ leków przeciwdepresyjnych (głównie inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny) na ryzyko prób samobójczych lub dokonanych samobójstw u osób z depresją endogenną o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu.

Autorzy wykonali metaanalizę 8 obserwacyjnych badań klinicznych z udziałem około 200 000 pacjentów. Wpływ inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny na ryzyko samobójstw był zróżnicowany w zależności od wieku. Wśród nastolatków stwierdzono 1,92 krotny wzrost ryzyka próby lub dokonanego samobójstwa. Wśród osób dorosłych i osób w wieku podeszłym (>65 roku życia) ryzyko samobójstwa malało, a odpowiednie wskaźniki ryzyka wyniosły odpowiednio 0,57 i 0,46. Ponadto, jeżeli liczono wyłącznie dokonane samobójstwa, to ryzyko wśród nastolatków wzrastało prawie sześciokrotnie, a zmniejszało się wśród dorosłych i osób starszych.

Stwierdzono, że wenlafaksyna i paroksetyna, w porównaniu z innymi lekami, istotnie zwiększały ryzyko prób samobójczych i dokonanych samobójstw wśród nastolatków.

Uzyskane przez autorów wyniki zbliżone są do danych z metaanalizy badań randomizowanych przeprowadzonej przez FDA (100 000 pacjentów). Także i tam zachowania samobójcze zależały bezpośrednio od wieku badanych. Na tej podstawie FDA wydało ostrzeżenie o zwiększonym ryzyku zachowań samobójczych przy stosowaniu leków przeciwdepresyjnych w grupie wiekowej 18-24 lata. Autorzy prezentowanego artykułu podkreślają ogólne bezpieczeństwo leków przeciwdepresyjnych, zalecając konieczność szczególnego monitorowania leczenia nastolatków. Sugerują także, aby unikać w tej grupie wiekowej stosowania wenlafaksyny i paroksetyny.

Opracowane na podstawie: Canadian Medical Associaton Journal / 2009-02-03