Oporne nadciśnienie tętnicze-aktualny stan wiedzy

Pantelis A. Sarafidis i George L. Bakris – Resistant hypertension an overview of evaluation and treatment LINK: J Am Coll Cardiol 2008;52:1749
W Journal of the American College of Cardiology opublikowano pracę poglądową z cyklu „state-of-the-art”, poświęconą opornemu nadciśnieniu tętniczemu.

Nadciśnienie tętnicze jest najczęstszą choroba przewlekłą w krajach rozwiniętych i ocenia się, że dotyczy około 25% populacji. Znana jest powszechnie linowa zależność pomiędzy ciśnieniem tętniczym, a ryzykiem sercowo-naczyniowym. Ocenia się, że suboptymalna kontrola ciśnienia tętniczego jest odpowiedzialna za 2/3 chorób naczyniopochodnych mózgu i 1/2 przypadków choroby niedokrwiennej serca.

Termin niekontrolowane nadciśnienie tętnicze odnosi się szerokiej grupy chorych i obejmuje przypadki nieadekwatnej farmakoterapii, braku współpracy, nierozpoznanych przypadków wtórnych postaci nadciśnienia tętniczego, a także opornego na leczenie nadciśnienia tętniczego. Oporne na leczenie nadciśnienie tętnicze oznacza sytuację, w której nie udaje się uzyskać docelowych wartości ciśnienia tętniczego podczas stosowania 3 leków (włączając w to diuretyk), w maksymalnie tolerowanych dawkach.

Dokładna częstość występowania tego zjawiska nie jest znana. Wydaje się jednak, że przyszłości częstość opornego na leczenie nadciśnienia tętniczego będzie wzrastać, co wynika ze starzenia się populacji, przyboru masy ciała na poziomie populacji, rosnącej częstości zespołu bezdechu sennego i przewlekłej niewydolności nerek.

Postępowanie w opornym na leczenie nadciśnieniu tętniczym powinno zawsze rozpoczynać się od uważnej oceny, której celem jest potwierdzenie rozpoznania i wykluczenie tzw. postaci pseudoopornego nadciśnienia. Do tych ostatnich zalicza się złe techniki pomiaru, efekt białego fartucha oraz nieprzestrzeganie przez pacjenta zaleceń odnośnie stylu życia i dawkowania leków.

Autorzy podkreślają, że zasadniczym elementem skutecznej terapii w tej postaci nadciśnienia tętniczego jest edukacja chorych, odnośnie interwencji korzystnie wpływających na wartości ciśnienia, takich jak restrykcja spożycia soli kuchennej, zmniejszenie spożycia alkoholu, normalizacja masy ciała, a także, chociaż w mniejszym stopniu, wyeliminowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych i niektórych ziół. Kolejnym etapem jest zastosowanie agresywnej terapii, ukierunkowanej na przeciwdziałanie przyczynom prowadzącym do podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego, a zwłaszcza nadmiernego nawodnienia organizmu. Szacuje się, że retencja płynów jest częstą i niedocenianą przyczyną oporności na leczenie.

W większości przypadków, zdaniem autorów, odpowiednio stosowane diuretyki powinny przyczynić się do poprawy skuteczności terapii hipotensyjnej – często konieczna jest zmiana dawki lub zastosowanie innego preparatu tej grupy. W przypadku konieczności zastosowania czwartego leku hipotensyjnego zaleca się konsultację specjalistyczną.

Opracowane na podstawie: Journal of the American College of Cardiology / 2008-11-25