Tiazydydo-pochodna cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, hipokalemia – wielostronna zależność

Rajiv Agarwal – Hypertension, hypokalemia, and thiazide-induced diabetes a 3-way connection LINK: Hypertension 2008;52:1012 (dostępny pełen tekst)
W Hypertension z ukazał się komentarz poświęcony stosowaniu tiazydów w terapii nadciśnienia tętniczego, w kontekście ryzyka wystąpienia hipokalemii i cukrzycy. Zależność pomiędzy dawkami tych leków a ryzykiem hipokalemii, nietolerancją glukozy i hiperurykemią, przy jednoczesnym braku dodatkowych korzyści ze stosowania wyższych dawek jest  znana.

W metaanalizie obejmującej 143153 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wykazano, że stosowanie tiazydów i beta-adrenolityków wiązało się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na cukrzycę (najkorzystniejsze pod tym względem były inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę i sartany). Sprawą sporną pozostaje jednak, czy cukrzyca wywołana przez tiazydy wiąże się z takim samym ryzykiem jak „zwykła” cukrzyca.

Zagadnienie to analizowano na podstawie danych pochodzących z Systolic Hypertension in Elderly Program (SHEP), w którym wykazano związek pomiędzy zachorowaniem na cukrzycę a stopniem hipokalemii. Ryzyko było najwyższe u chorych z najniższymi stężeniami potasu (oznaczającym także istotne obniżenie zawartości potasu w organizmie). W jednej z metaanaliz wykazano odwrotną zależność pomiędzy stężeniami glukozy i potasu w trakcie stosowania tiazydów. Obserwacja ta potwierdza hipotezę o wpływie zawartości potasu w organizmie na wrażliwość na insulinę.

W jednym z badań, na małej grupie chorych udokumentowano, że u osób otrzymujących duże dawki tiazydów suplementacja potasu, zapobiegająca spadkom jego stężenia, zabezpieczała przed zaburzeniami tolerancji glukozy, nieprawidłową wrażliwością komórek beta na glukozę, a także obniżeniem wrażliwości tkankowej na insulinę. Podobne obserwacje poczyniono w innych badaniach oceniających skutki hipokalemii wywołanej lekami moczopędnymi. W badaniach eksperymentalnych zaobserwowano, że niskie stężenia potasu zmniejszają odpowiedź naczyniową na wysiłek, obniżając przepływ przez pracujące mięśnie, tym samym redukując metabolizm glukozy. Z danych zebranych w meta-analizie wynika, że w badaniach, w których zapobiegano hipokalemii spowodowanej przez tiazydy, zarejestrowano o połowę mniej zaburzeń stężeń potasu i glukozy w porównaniu z pozostałymi badaniami.

Wydaje się zatem, że dieta bogata w potas lub suplementacja potasu może nie tylko obniżać ciśnienie tętnicze (co już wykazano), ale również wpłynąć korzystnie na profil glikemii. A zatem, zdaniem autora pracy, leczenie hipokalemii może również przyczynić się do zahamowania progresji spontanicznej cukrzycy, a także korzystnie obniżać ciśnienie tętnicze.

Opracowane na podstawie: Hypertension / 2008-12-04