Strategie zapobiegania otyłości

T. T.-K. Huang i T.A. Glass – Transforming research strategies for understanding and preventing obesity LINK: JAMA 2008;300:1811
Epidemia chorób cywilizacyjnych wymaga od medycyny oderwania się od jednostkowej relacji lekarz-pacjent i spojrzenia na szerszy społeczno-polityczny aspekt ochrony zdrowia. Właśnie taka perspektywa może determinować fakt wystąpienia lub nie wystąpienia danej choroby. Czy można wydać federalne prawo wpływające na częstość zdarzeń chorobowych? W takim duchu rozpatrywane są na łamach Journal of the American Medical Association sposoby walki z otyłością.

Dotychczasowa strategia koncentrująca się na edukacji prozdrowotnej jednostki wydaje się zawodzić w prewencji i leczeniu otyłości. Genom ludzki, nastawiony na akumulację energii, nie może sobie dobrze poradzić ze wzrostem podaży kalorii. Jak w związku z powyższym wykreować środowisko funkcjonowania człowieka, które nie sprzyjałoby przyrostowi masy ciała?

W sferze badawczej i interwencyjnej należy określić odpowiedź genomu człowieka na funkcjonowanie więzi rodzinnych, relacji rówieśniczych i społecznych, w miejscu nauki i pracy. Niezbędna staje się również ocena działania na biologię organizmu określonych zmian w systemie prawnym – zarządzeń wprowadzanych na poziomie lokalnym lub państwowym.

Badania epigenetyczne wykazały zróżnicowaną aktywność genów w zależności od sytuacji ekonomicznej rodziny, dostępności pokarmów i ich reklamy. Izolacja socjalna może np. upośledzić transkrypcję genów zależnych od glikokortykoidów i uaktywnić procesy zapalne, zwiększające niekorzystne powikłania otyłości.

Innym przykładem badań opartych na tak szerokiej koncepcji jest analiza zależności pomiędzy indywidualnymi preferencjami żywieniowymi a geograficznym rozmieszczeniem sklepów sprzedających żywność. Prawne działania regulujące mogą wpływać na zasady reklamy żywności, mogą w sposób zróżnicowany nakładać podatki na żywność, tworzyć zasady planowania urbanistycznego, transportu miejskiego, sprzyjające aktywności fizycznej.

Wiara w racjonalny wybór jednostki, jak pokazuje epidemia otyłości, nie przynosi już rezultatów. Skoordynowane działanie wielu podmiotów życia społecznego: rządu, władz lokalnych, prywatnych przedsiębiorców, organizacji społecznych może, według autorów, zmienić zasady polityki społecznej, modyfikujące podstawowe zachowania jednostki w odniesieniu do diety i aktywności fizycznej.

Opracowane na podstawie: JAMA / 2008-10-15