Agoniści melatoniny w praktyce klinicznej – aktualizacja wiedzy

Josephine Arendt i Shantha M. W. Rajaratnam – Melatonin and its agonists: an update LINK: Br J Psych 2008;193:267
W British Journal of Psychiatry warto zwrócić uwagę na interesujący artykuł przeglądowy poświęcony hormonowi szyszynki – melatoninie i jej agonistom.

Wzrost wytwarzania melatoniny, który następuje w godzinach nocnych, przekłada się na obniżenie temperatury ciała, poziomu czujności i sprawności psychicznej, jak również na spowolnienie szeregu procesów metabolicznych i większą senność. Istnieją dowody na występowanie zaburzeń rytmu wytwarzania endogennej melatoniny w przebiegu niektórych zaburzeń psychicznych, w tym sezonowej choroby afektywnej.

Działanie egzogennej melatoniny zależy od czasu jej podania. Przykładowo, podana popołudniu lub wczesnym wieczorem przyspiesza, a wczesnym rankiem spowalnia rytm dobowy.

W ostatnich latach opracowano szereg analogów melatoniny, które znalazły zastosowanie w praktyce klinicznej. Halogenowane pochodne melatoniny okazały się skuteczne w bezsenności i zaburzeniach rytmu dobowego związanych z szybkim przekraczaniem stref czasowych (ang. jet lag).

Agomelatyna, agonista receptorów dla melatoniny MT1 i MT2 oraz antagonista receptora dla serotoniny 2C, działa przeciwdepresyjne, a także przeciwlękowo. Lek poprawia jakość snu w ciężkiej depresji i łagodzi objawy tej choroby równie skutecznie jak wenlafaksyna, nie dając przy tym typowych dla leków przeciwdepresyjnych działań niepożądanych.

Ramelteon, selektywny agonista MT1/MT2, jest pierwszym lekiem dopuszczonym przez FDA do terapii przewlekłej bezsenności. Łagodzi problemy z zaśnięciem w nowym środowisku, jest też skuteczny w pierwotnej, przewlekłej bezsenności, ułatwiając zasypianie i wydłużając sen. Tasimelteon, kolejny agonista MT1/MT2, znajduje zastosowanie w terapii zaburzeń dobowego rytmu snu i czuwania.

Zdaniem autorów agoniści melatoniny stanowią nowe, obiecujące narzędzia terapeutyczne w leczeniu zaburzeń snu, a w przypadku agomelatyny – skuteczną i dobrze tolerowaną formę leczenia depresji.

Opracowane na podstawie: British Journal Psychiatry / 2008-10-23