Poznawczy model depresji i modyfikujące go czynniki neuro-biologiczne

Aaron T. Beck – The evolution of the cognitive model of depression and its neurobiological correlates LINK: Am J Psych 2008;165:969
W American Journal of Psychiatry opublikowano obszerny artykuł przeglądowy sygnowany przez jedną z największych sław współczesnej psychiatrii, Aarona T. Becka, a poświęcony ewolucji poglądów na temat patogenezy depresji. Publikacja jest po części zawodową autobiografią autora, który w olbrzymim stopniu przyczynił się do rozwoju tej gałęzi wiedzy medycznej.

Jednym z największych osiągnięć Becka było opracowanie poznawczego modelu depresji. W ciągu 40 lat, jakie minęły od tego czasu, model podlegał stałej ewolucji, dokonującej się wraz z rozwojem genetyki behawioralnej i neurologii poznawczej.

Aktualnie istnieje przekonanie, że depresja jest wynikiem interakcji pomiędzy czynnikami poznawczymi, a genetycznymi i neuro-chemicznymi. Rozwojowy model depresji, odzwierciedlający współczesną wiedzę na temat patogenezy choroby, zakłada, że czynnikami predysponującymi do wystąpienia objawów są dysfunkcyjne przekonania i traumatyczne zdarzenia okresu dzieciństwa. Z kolei, czynnikiem bezpośrednio wyzwalającym objawy są obciążające przeżycia psychiczne w późniejszym okresie życia.

Powyższym zmiennym poznawczym towarzyszą nieprawidłowości genetyczne i neuro-chemiczne. Polimorfizmy genetyczne są odpowiedzialne za wygórowaną odpowiedź na stres i hiperkortyzolemię u chorych na depresję, jak również za nadwrażliwość ciała migdałowatego. Ta ostatnia warunkuje występowanie błędów poznawczych i dysfunkcyjnych przekonań. Z kolei, współistnienie nadaktywności ciała migdałowatego i niedostatecznej aktywności okolic przedczołowych jest związane z obniżeniem zdolności poznawczych.

Dostępna wiedza na temat patogenezy depresji, choć bogata, jest wciąż niepełna. Nadzieje na postęp wiąże się z wynikami multidyscyplinarnych badań nad psychologicznymi i biologicznymi uwarunkowaniami depresji.

Opracowane na podstawie: American Journal of Psychiatry / 2008-08-28